Eimreiðin

						EIMREIDIN

Nýskipan sijórnfarsins.

Eftir Halldór Jónasson.

¦ n, þegar nálgast sú stund, er kjósendur íslenzka ríkisins eiga að taka

ákvöS "m framtíðarstJórnskiPulag sitt, er allt undir því komið, að sú

bað°t-U"lVerðl Serð að rækilega íhugu«« máli. Þess vegna eru umræður 'um

iniabærar og réttmætar. Halldór Jónasson, höfundur greinarinnar Ný-

pan stjórnfarsins, sem fer hér á eftir, er löngu kunnur alþjóð fyrir rit-

gerhu ?* Um ýmS þJÓðmál bæði hér £ Eimreiðinni og víðar. Hann hefur

semUgSA    m°rg  ba"  viðfangsefni  '  sambandi  við  væntanlega  stjómarskrá,

hansTl       f le>Sa áðUr e" geng'ð Cr frá he"ni lil fulls' og má bví grein

viðbór  Tl *hyÓt Ú1 frekari umræðna um þessi mál hér í Eimreiðinni, í

gagnorð            • Se'" "^ helUr "" þaU bÍrZt hér á HðnUm  árUm- Stuttar'

or ar gremir frá sem flestum, sem láta sig mál þessi varða, eru vel þegnar

og verða birtar eftir því sem rúm leyfir.

Ritstj.

Með stofnun Bandaríkja Norður-Ameríku og frönsku stjórnar-

yitingunni síðast á 18. öld hófust straumhvörf á vesturhveli

jarðar frá einveldi til demókratískra stjórnhátta. — Hjá hinum

f n nkjum var breytingin aðallega fólgin í því, að þjóðhöfð-

^gjar afsöluðu sér löggjafarvaldi í hendur þjóðkjörinna þinga,

sem og stjórnirnar urðu að vinna í samræmi við eða láta af

völl Um ^113" Að ÖðrU leytÍ raskaðist einingar- og heildargrund-

mið-3 !lJÓrnfarsÍns lítið- HeiU þjóðarheildarinnar varð mark-

alJ \.'. * stað Þess að áður notuðu forréttindastéttir ríkisvaldið

a jog sér til framdráttar. — Þessi hlið á demókratíinu mátti

Pvi kallast þjóörœSileg. Varð hún ríkjandi í Danmörku og einnig

' QramalalÖgg;Íof vor Islendinga- á tímanum 1874—1918.

s'lf rUaÍSÍ f°r Um allflestar Þær ÞJ°ðir' einkum vestanhafs, er

loð      x   f6ngU fyrrÍ hluta 19' aldar- Þær stofnuðu lýðveldi og

g u aðaláherzluna á sjálfræði einstaklinganna, en litu ekki á

held SCm n6Ína Sjálfstæða stofnun eða takmark í sjálfu sér,

land-" aðeÍnS 86m Verkfæri sterkustu pólitísku lýðflokkanna í

fullvnU' SCm ^annÍg Urðu eiginlegir handhafar hins nýfengna

he Vei ÞCS-Sa StJórnfarstegunu höfum vér Islendingar mjög svo

ePPHega skýrt lýSrœSi, því að þar gengur lýSfrelsiS út fyrir