Eimreiðin

						42                        BÓKMENNTAFERILL  FIMMTÍU ÁRA        EiMREIDIN

sér marga storma. Hún hefur orðið óvenju langlíf, því að íslenzk

blöð og tímarit gróa oft skjótt, en standa ekki alltaf lengi.

Eimreiðin hefur lifað langt og merkilegt tímabil í landssögunni.

Hún hefur komið þar víða við og haft ýmisleg áhrif. Það er ann-

ars ekki auðhlaupið að því að rekja eða meta slík áhrif einstakra

manna eða rita. Stundum er eins og það liggi í loftinu, sem sögu-

legt er. Stundum kemur það eins og sprengja, sem einhver ákveð-

inn maður hendir. Stundum standa á bak við hann aðrir, sem

ekki sjást eða þekkjast. En hvað um það; blöðin hafa verið eitt

af þeim öflum, sem áhrifamest hafa verið um langt skeið. Meðal

þeirra á Eimreiðin sæmdarsess.

Eimreiðin hóf göngu sína á einkennilegum og athyglisverðum

tímamótaárum rétt fyrir seinustu aldamót (1895). Þá fóru

skömmu seinna að gerast hinir merkustu atburðir og umskipti í

íslenzkvi þjóðlífi. Valtýr Guðmundsson, fyrsti ritstjóri Eimreiðar-

innar, kom þar mikið við sögu. Um stjórnmálastefnu bans stóð

mikill styr. Hann var áhrifamikill ritdómari. Bæði ungir menu

og eldri rithöfundar söfnuðust um Eimreiðina. 1 fyrsta árgang

hennar skrifuðu menn eins og Þorvaldur Thoroddsen, Finnuí

Jónsson og Bogi Th. Melsted, Stefán Stefánsson og Steingrímur

Thorsteinsson. Þar komu einnig fram yngri menn, Þorsteinn Er-

lingsson og Helgi Péturss, Jón Jónsson Aðils, bræðurnir Helgi og

Bjarni Jónsson frá Vogi og Þorsteinn Gíslason, sem áður var

byrjaður að skrifa um algerðan skilnað við Dani. Helgi Péturss

er sá eini, sem enn er á lífi af þeim, sem skrifuðu í fyrsta árgang

Eimreiðarinnar. Hann varð brautryðjandi í jarðfræðinni og skrif-

aði um margt annað skemmtilega og vel. I Eimreiðinni sáust

einna fyrst á prenti myndir Einars Jónssonar myndhöggvara.

Nafnið á ritinu varð til fyrir áhrif frá einu mesta hitamáli þess-

ara ára, járnbrautarmálinu. Um það er þýdd grein í fyrsta heft-

inu. Þorsteinn Erlingsson yrkir inngangskvæðið: Brautin. En

það er ekki mikið um harða boðun á kreddum og stefnum í

ritinu. Það átti að verða menntuðum almenningi til fróðleiks og

dægradvalar, þá eins og nú. Þegar Sveinn Sigurðsson hafði tekið

við Eimreiðinni löngu seinna, orðaði hann þetta svo: „Hún

vill sýna lesendunum eins og í skuggsjá það bezta, sem fram

kemur á sem flestum sviðum, og njóta til þess aðstoðar góðra

manna, að sú mynd verði sem fullkomnust. En jafnframt mun