Eimreiðin

						44

BÓKMENNTAFERILL FIMMTÍU ÁRA        kimrbiðin

hún öðru hvoru víkja að ýmsum þeim málum, sem efst eru á

baugi með þjóðinni." Hann segir jafnframt, að ritið eigi ekki

að vera málsvari neins sérstaks stjórnmálaflokks, því að „játn-

ingahöft stjórnmálaflokkanna geta verið varhugaverð eins og

játningahöft kirkjunnar að því leyti, að hvorutveggja hættir við

að draga úr víðsýni og skapa tregðu."

Ef auðkenna ætti stefnu og hugsun yngri mannanna, sem

skrifuðu í Eimreiðina, þá er frelsishugsjónin efst á baugi. 1 sam-

bandi við hana leggja þeir áherzlu á nýjar bókmenntir og nýtt

atvinnulíf. Þorsteinn Gíslason skrifar t. d. um það í 1. heftið, að

„sá einn getur orðið stórskáld, sem vinnur lífsstarf sitt, livort

sem það er stórt eða smátt, gott eða illt, í hverju sem það er

fólgið, með hjálp og aðstoð skáldgyðjunnar. En sií hugsjón að

ryðja frelsishugmyndum braut til huga mannanna er fögur leið-

arstjarna." Undir eins í fyrstu heftunum bregður einnig fyrir

öð'rum framfaramálum, nýrri skólaskipun, nauðsyn á umbótum

heilbrigðismálanna og nauðsyn á nýjum náttúrurannsóknum. En

liugsunin um frelsið var fyrst og seinust. Frelsið var þá hrein og

sterk hugsjón eins og það á að vera, einlæg trú og kraftur í lífi

ungra manna, takmark, sem keppt var að. Því orti Þorsteinn

Erlingsson í upphafskvæði Eimreiðarinnar um „sigur sannleik-

ans" og um „hina frelsandi framtíð". Það er nýr andi eða nýr

skilningur hins gamla frelsisanda, sem þarna er að koma fram.

Hann stendur í fullum blóma upp úr aldamótunum. Það hefur

verið sagt næstum því þreytandi oft, að síðastliðin 50 ár séu

einhver mesti umbrota- og framfaratími íslenzkrar 6Ögu. Sumir

láta sér reyndar fátt um finnast. Þeim er þetta flest hégómi og

eftirsókn eftir vindi. Menn láta svo sem þeir sakni lífsins á

liðnum tíma. Eðli og einkenni þessara síðustu aldamóta eru enn-

þá of lítið rannsökuð og hugsuð. Menn hafa oft haft svo mikið

að gera, að þeir hafa ekki haft tóm til þess að hugsa um það,

hvers vegna þeir væru að gera þetta. Þessir síðustu tímar hafa

verið athafnatímar og ákafa fremur en tímar heimspekilegrar

íhugunar. Stefnur og menn hafa verið á þönum. Það á við um

okkar tíma um allar jarðir, að maðurinn lifir stutta stund og

mettast óróleika. Irafárið er eldgamalt og máske arffengið ein-

kenni margra Islendinga, máske írskur arfur, ef uppruna orðsins

mætti skilja þannig. Það er gamalt mál, að þeir, sem ekki hafa