Eimreiðin

						56

BÓKMENNTAFERILL  FIMMTÍU  ÁRA

EIMREIÐIN

Sigurð Sigurðsson, Gest, Sigurjón og Guðmund Friðjónssyni,

Fornólf og Sigurð á Arnarvatni.

Síðara liluta tímabilsins liafa viðfangsefnin meira en áður verið

sálarlíf 6káldsins sjálfs. Sumt af því er innilegt og fallegt. Sumt

eru losaraljóð og léttmeti og furðulega keimlík livert öðru. Það

á við um skáldskapinn, að margir eru kallaðir, en fáir útvaldir.

Mikil og almenn ást á ljóðum og leikni í því að yrkja þau er gott

og skemmtilegt og þjóðlegt einkenni. Það á ekki að berja þetta

niður, jafnvel þó ekki sé mikið í allan kveðskapinn spunnið sem

list. Þeir menn, sem yrkja sér til hugarhægðar, sem yrkja af því,

að rímið og hátturinn er þeim íþrótt og leikur, eiga líka rétt á

sér. Þeim eigum við oft að þakka góðar og smellnar vísur. Þeir

hafa haldið eldinum logandi á altari þessarar góðu og gömlu

íþróttar. Þeir eru frjósemin í jarðvegi ljóðlistarinnar, sem stór-

skáldin spretta úr öðru hvoru.

Ein grein kveðskaparins hefur átt sér sérstaka sögu á þessum

síðustu áratugum. Það eru rímurnar eða notkun dýrra kvæða-

hátta. Það var orðin eins konar bókmenntasöguleg trúarsetning,

að Jónas Hallgrímsson hefði gengið af rímunum dauðum. Barátt-

an um rímurnar var miklu eldri, frá því á dögum Guðbrands

biskups. Eggert Ólafsson og Magnús Stephensen lögðust á móti

þeim. En svo var mikill máttur þeirra og vinsældir, að þær stóðu

af sér hverja hríð. Eða réttara sagt, svo var þörf fólksins rík á

dægradvöl og orðsins list. Rímurnar féllu að lokum ekki helzt

fyrir beinum árásum, heldur fyrir óbeinni samkeppni. Þær féllu

af því, að skáldsagan í óbundnu máli varð vinsælli og auðlesnari

dægradvöl. Sams konar þróun átti sér stað víðar um lönd. Tilraun-

irnar til þess að vekja upp aftur rímurnar höfðu því frá upphafi

mátt virðast fremur vonlitlar. Einar Benediktsson gerði tilraun

til þess að vekja aftur upp rímnakveðskap í Ólafs rímu Græn-

lendings. Þrátt fyrir ýmsar fallegar vísur og ýms rétt rök um

gildi gömlu rímnanna, misheppnaðist tilraunin. Jónas Hallgríms-

son hafði rétt fyrir sér í gagnrýninni á rímunum frá listarinnar

sjónarmiði. En hann brast nægan skilning á sögulegu gildi rímn-

anna fyrir viðhald tungu og þjóðlífs. Þótt þessar tilraunir til að

vekja upp gamlar rímur hafi mistekizt, er engan veginn fyrir

það að synja, að bundið mál eigi enn eftir að hefjast til nýs

vegs í sagnrænni eða leikrænni frásögn. Bundið mál getur átt