EIMREIÐIN RITSJÁ 103 Óskar ASalsteinn GuSjónsson: HÚS- IÐ í HVAMMINVM. tsafirSi 1944. (tsrún h.f.). Skáldsaga þessi er 361 bls., pappír sæmilegur og frágangur bókarinnar laglegur, letur gott og prentvillur fáar. — Frásögnin er fremur langdregin og ber nokkurn keim af eldri rithöf- unduni nútímans, innlendum og er- lendum, kannske fullmikinn til þess að vel fari. — Það er góðra gjalda vert að vilja lœra af öðrum, og enginn kemst áleiðis nema með því að læ.ra. En það má böfundur þessarar bókar eiga, að hann virðist vera vandvirk- ur og gera það sem hann getur, þótt það kosti erfiði og fyrirhöfn. Ég held, að hann sé efnilegur rithöfundur, kunni sér hóf og hafi mikið' til brunns að bera. Mér kæmi það ekki á óvart, þótt úr honum yrði mikill hofundur, þegar hann hefur náð sér fullkomlega á strik sem sjálfstæður maður á ritvellinum. Stíll hans hefur stórum þroskast frá því er hann gaf ut næstu bók á undan þcssari, Grjót og gróður, 1941. — HúsiS i Hvamminum er nútúnasaga °B fjallar um íslenzkt alþýðufólk, gleði þess og vonir, en þó mest um erfiði þess og sorgir. Er það ekki undravert, að skáld taki sér það við- fangsefni til meðferðar nú, svo hræðileg og djúp eru þau sár, sem PÍóo' vor hefur hlotið' af völdum þessa ófriðar, að' hver mað'ur hlýtur að vera djúpt snortinn af því, jafn- vel þótt ekki hafi verið höggvið' mjög nærri honum sjélfum. En það er mjög vandasamt að.rita um þau mál • þann hátt, að frásögnin verði ekki allt of þunglamaleg, döpur og leiðin- leg. Að vísu á fólkið, sem lýst er í þessari bók, sína sólskinsbletti og gleðistundir, en örlögin leika það þó að lokum svo grátt, að heldur má það teljast óvanalegt. Samt er þetta öfgalaus lýsing á mannlífinu, eins og það er stundum. En það verður nokk- uð þunglamalegt í skáldsögu, þar 6em fjölda fólks er lýst, er býr í sama kaupstað, að' allir líði skipbrot, g'enr við söguna koma, á örstuttum tíma. Frá listrænu sjónarmiði virðist mér vanta andstæður í sögu þessa, fjör- efni. Sagan er þannig byggð, að hún má tæplega án þess vera. Það er ekki nægilegt fyrir lesendurna, að fólkið taki hörnium sínum cins og hetjur — það er of hversdagslegt. Þótt lífið fœri flestum harma og sorgir, þá er það þó fjarri því að vera eintóm sorg og sút. Með döprum huga legg- ur maður þessa bók frá sér að lokn- um lestri og reynir að gleyma því, að svona getur lífið verið stúndum, cn muna hitt, að slíkar hörmungar eru, sem betur fer, tiltölulega sjald- gæfar. — Það er cnginn efi á því, að Óskar Aðalsteinn Guðjónsson er efnilegur rithöfundur. Hann er vandvirkur, at- hugull og áhugasamur. Bók þessi sýnir þetta. Eg leyfi mér að vænta mikils frá honum í framtíðinni. Þorsleinn Jónsson. Elinborg Lárusdóttir: HVÍTA HÖLL- IN.' Akureyri 1944. (Þorsteinn M. Jónsson). i Þegar fyrsta bók frú Elinborgar Lárusdóttur kom út, árið 1935, en það \roru nokkrar smásögur, var engT inn viðvaningsbragur á þeirri bók. Einar H. Kvaran ritaði formálsorð að sögum þessuin, og segir þar m* a.: „Það' er auðvelt verk fyrir mig að láta þess getið', að ég hef lesið þess- ar sögur jneð alveg sérstakri ánœgju.
Beinir tenglar