104 RITSjA ¦KIMREIDIN Mér fiimst ekki þa3 geta dulizt, að hér er verulegt skáld é ferðinni. Það er ekki einungis að þessar sögur séu sagðar af snilld listamannsins. Þær eru fullar af samúð og skilningi kær- Leiksríkrar sálar. Og myndirnar, sem dregnar eru upp fyrir lesandann ineð fáum dréttum, eru heillandi og verða ógleymanlegar." Snillingurinn Einar Kvaran vissi hvað' hann' söng, er hann ritaði eð'a talaði um bókmenntir. Enginn Islend- ingur hefur ennþá náð honum' í skáldsagnagerð, þegar á allt er litið. Er þetta alls ekki sagt í þeim til- gangi að gera lítið úr öðrum rithöf- undum vorum. — Auk afburða gáfna og hæfni var Einar svo heppinn að lifa, fullþroskaður mað'ur, einhver rólegustu og beztu árin, sem þessari þjóð hafa gefizt á mörgum síðustu öldum, árin frá um 1890 til 1914. Þeir rithöfundar, sem komust til vits og ára eftir þennan tíma, líð'a flestir af einhverri sjúklegri oftrú á fánýt og vafasöm viðhorf vorra festulausu glundroðatíma. Sérstaklega hefur hinn taumlausi áróður (propaganda) nú- tímans orðið' allri sannri og djúpri ritlist að mögnuðu tjóni, svo seni hlægileg öreigadýrkún og róttækar tilraunir til þess að uppræta allt, sem með' réttu hefur verið' nefnt fornar dyggðir. — Hér hjá okkur hefur það yfirleitt verið nægilegt, að ungir rit- höfundar hafi dyggilega reynt, þótt af veikum mætti væri, að rífa niður það, sem forfeður vorir og formæður skoðuðu fagurt og heilagt, til þess að áróðurinn tæki þá upp á arma sína og hossaði þeim hátt með hóli og fjárveitingum. Nærtæk dæmi eru til þessum orðum til stuðnings. Það er leitt að þurfa að segja þetta, en hjá því verður ekki komizt. — Á þeim tæpum 10 árum, sem Jiðin eru síðan Elinborg Lárusdóttir gaf út fyrstu bók sína, hafa alls komið út 10 bækur eftir hana. Enda þótt hún hefð'i náð fullkomnum þroska, er hún hóf ritstörf, verður því þó -ekki neitað, að þetta eru — mér. Jiggur við að segja ¦— hættulega mikil af- köst; scrstaklega þegar þess er gætt, að frúin hefur jafnframt gegnt hús- móðurstörfum á stóru heimili. — Því verður heldur ekki neitað', að.til eru bækur eftir hana og hókakaflar, ;em ég efast ekki um að' hún hefði getað gert betur, ef hún hefði fágað þær meira og heflað, áður en hún sendi þær út i heiminn. En ég ætla hér að- eins að geta um þessa síðustu bók, sem höf nefnir: Hvíta höllin. Bókin er ekki stór, aðeins 133 bls. Efni er skipt í 14 kafla. Er þetta frá- sögn af dvöl á heilsuhæli og líklega stuð'zt við reynslu höfundar sjálfs. Ef til vill er hvert orð satt í bókinni; ég á við', að þetta hafi raunverulega allt gerzt. En hvort sem svo er eða ekki, þá er hér svo látlaust og blált áfrain lýst mannlífinu og á svo geð- felldan hátt, að bókin er, þrátt fyrir yfirlætisleysi sitt, ein með betri bók- uni ársins 1944. Það er hinn einfaldi, yfirlætislausi stíll og þungi undir- straumur alvöru og trega, sem gefur frásögunni það gildi, sem hverjum ágætuin rithöfundi er vel sæmandi. Suniir kaflarnir eru prýðilega ritaðir. Glettni og góðlátlegri kýmni bregð'ur oft fyrir, og um allt er farið hæversk- lega og mjúklega, en þó liisp'urslaust og djarflega. — Rithöfundurinn Elinborg Lárus- dóttir hefur vaxið mikið í mínum huga við lestur þessarar litlu bókar. Eg yeit ekki, hvort hún hefur vand- að þessa bók meira en ýmsar aðrar
Beinir tenglar