Uppeldi og menntun

						Uppeldi og menntun 1 (1): 54-74

Dóra S. Bjarnason

„Hann er maður

eins og við hinir strákarnir "

Tilraun rneð blöndun við Æfingaskóla KHÍ

Inngangur

Hér verður fjallað um tilraun með blöndun fatlaðs drengs við ófatlaða skólanema í

Æfinga- og tilraunaskóla KHÍ 1987 til 1990 og stuttlega lýst framhaldi skólaveru hans

framtil 1992.'

Menn deila um það hvort blanda skuli fötluðu fólki og ófötluðu í skóla og

samfélagi eða veita þeim sem búa við fötlun sérhæfða þjónustu á þar til gerðum

stofnunum. Ekki er unnt að skera úr um þetta á ótvíræðan hátt með aðferðum

vísindanna, því afstaða manna til blöndunar byggir á gildismati þeirra og lífsskoðun.

Spurningin um hvort blanda skuli fötluðum og ófötluðum nemendum í grunnskóla er

því fyrst og fremst gildisspurning. Ég hef trú á mikilvægi blöndunar fyrir okkur öll,

hvernig svo sem við erum á okkur komin andlega eða líkamlega. Fyrir mér er það því

ekki spurning hvort eigi að blanda heldur hvernig. Hugtakið blöndun eins og það

verður notað hér vísar t'úferlis sem miðar að því að fatlaður einstaklingur sé virtur og

viðurkenndur sem fullgildur meðlimur samfélags á eigin forsendum. Þá felur hugtakið

í sér þau vinnubrögð og aðlögun aðstæðna sem miða að þessu.2 Slíka blöndun fatlaðra

og ófatlaðra skólanema mætti á íslensku nefna heiltœka skólastefnu* og snýst hún

fyrst og fremst um námsskrárgerð og vinnubrögð sem miða að því að sinna þörfum

allra nemenda.

Rannsóknir og tilraunastarf er mikilvægur þáttur í því að svara spurningum sem

liggja til grundvallar heiltækrar stefnu í einstökum skólum og ólíkum skólakerfum.

Ég lít svo á að tilraunin við Æfingaskólann sé liður í þeirri viðleitni hér á landi.

Þessi tilraun hefur skilað dýrmætri reynslu sem á sér líklega fá fordæmi í íslenskum

skólum. Ég fylgdist með þessari tilraun sem foreldri fatlaða nemandans og fagmaður.

- Þá grein sem hér birtist byggi ég á tveim fyrirlestrum: Annan hélt ég á alþjóðlegri

ráðstefnu um blöndun í Stokkhólmi 10.-13. júní 1990, hinn á námskeiði fyrir

kennara í Wellington á Nýja Sjálandi og aftur nokkuð breyttan við Melbourne

háskólann í Ástralíu í apríl og júlí 1991. Meginheimildir um gang mála eru skýrslur

til menntamálaráðuneytis (sjá heimildaskrá). Þá er stuðst við fundargerðir 1987-1990

svo og dagbækur sem ég hef haldið um skólaveru sonar míns undanfarin fimm ár. I

greiningu og umfjöllun er sótt til rita þekktra fræðimanna á þessu sviði.

2     Dóra S. Bjamason 1988 og 1991.

3     Sjá t.d. Ferguson 1989b:25-58.

54