Uppeldi og menntun

						ÁRANGUR   SEM  ERFIÐl?

Fáar rannsóknir hafa verið gerðar á áhrifum endurmenntunar kennara en flest-

ar þeirra leggja áherslu á að endurmenntunin sé í samræmi við áherslur stofnunar-

innar og gerð námskeiða falli að þeim þörfum sem uppi eru. Það sem einnig hefur

einkennt rannsóknir á þessu sviði er að mjög fáar langtímarannsóknir hafa verið

gerðar (Day 1997). Day gerir í nýlegri grein tilraun til að skilgreina rannsóknar-

þarfir á þessu sviði fyrir næstu öld og meðal mikilvægra spurninga sem hann nefn-

ir eru: Hvaða aðferðum er beitt? Hve skilvirkar eru þær? Við hvað var miðað til að

meta skílvirkni? Að hvaða marki byggja þau form endurmenntunar sem boðin eru

á þekkingu á því hvers konar nám kemur kennurum til góða? Þessar spurningar

eru að hluta til þær sem glímt er við í þessari rannsókn, þó að hún sé vissulega

þeim takmörkunum háð að verða ekki langsniðsrannsókn.

Þótt viðfangsefnið hafi ekki verið rannsakað að neinu ráði hérlendis liggja þó

fyrir nokkrar vísbendingar. í bókinni Aukin gæði náms (Rúnar Sigþórsson 1999), er

til dæmis bent á takmörkuð áhrif stuttra endurmenntunarnámskeiða. Þar er vísað

til athugunar Rósu Eggertsdóttur sem fór fram meðal tíu íslenskra kennara sem alls

höfðu sótt 85 námskeið og töldu eftir á að hyggja að einungis tíu námskeið hefðu

leitt til breytinga á störfum þeirra.

Rannsóknir sýna að áhrif af stuttum endurmenntunarnámskeiðum eru tak-

mörkuð en þetta er þó megintilhögun á símenntun kennara og miðar að því að ná

til sem flestra. Af þessu leiðir að miklu máli skiptir að endurmenntunarnámskeið

séu skipulögð þannig að þau geti haft eins mikil áhrif og formið leyfir. í bókinni

Aukin gæði náms (Rúnar Sigþórsson 1999:72) er gerð stutt grein fyrir starfsþróunar-

líkani sem kennt er við höfunda að nafni Joyce og Schowers. Þetta líkan sýnir mis-

mikil áhrif endurmenntunar þar sem kynning á hugmyndum og lýsing á aðferðum

hefur einkum þau áhrif að vekja áhuga og auka þekkingu á hugtökum og efla skiln-

ing á nýjum aðferðum, en leiðsögn, ráðgjöf og stuðningur á vettvangi hefur mest

áhrif á beinar aðgerðir kennara í skólastofunni.

TILHOGUN ATHUGUNARINNAR

Fjögur námskeið voru valin til athugunar og voru þau öll haldin skólaárið

1996-1997. Valið miðaðist við að ná fram fjölbreytni í gerð og viðfangsefnum.

Athuguð voru greinabundin námskeið, námskeið um almenn efni og námskeið

með þátttöku fagfélags kennara. Eitt námskeiðanna var yfirlýst „pælingarnám-

skeið", þar sem markmiðið var lestur, umræður og fræðileg íhugun. Hugað var að

formi og tímasetningu og valin námskeið sem haldin voru að sumri með eða án

eftirfylgdar að vetri og námskeið á starfstíma skóla. Námskeiðin sem urðu fyrir

valinu voru:

-   Að spyrja „réttu" spurninganna, grundvallarlögmál í heimspeki menntunar.

-  Að kenna þjóðfélagsþegnum næstu aldar, heildstæð kennsla og skapandi starf.

-   Nýsköpun ígrunnskóla.

-   Stærðfræðinám í upplýsingasamfélagi núttmans.

Nú verður lýst stuttlega markmiði og formi og greint frá fjölda þátttakenda á

hverju námskeiði.

92