Uppeldi og menntun

						DANSMENNT   Í   GRUNNSKÓLA

arhöfundar í dansmennt, danssögu, „nútíma listdansi" og danssamningu í fjögur

ár.

Rudolph Laban er annar brautryðjandi sem lagði áherslu á dans í skólum og

tengdi hann fyrst og fremst markvissri kennslu hreyfinga. Eftir að Laban flúði frá

Þýskalandi og settist að í Englandi við upphaf síðari heimsstyrjaldar einbeitti hann

sér að dansi í skólum. Á þriðja áratugnum hafði hann unnið að þróun kerfis til að

skrá hreyfingar manna í dansi og við störf (Kinetography Laban, einnig nefnt Laba-

notation). í bók sinni (1948) setur Laban fram tillögur að dansi í skólum (Modern

Educational Dance) sem byggist á flokkun hreyfinga í samræmi við áðurnefnt

flokkunarkerfi og kennslu hreyfinga samkvæmt því. í bókinni kemur fram að

hvorki er lögð áhersla á skapandi starf barna né eigin túlkun nemenda. Hins vegar

bendir harvn á að það sé kennarans að gefa nemendum fyrirmæli um tiltekna merk-

ingu sem gefa má einstökum hreyfingum. Áhersla er lögð á að börn skynji hreyfi-

getu líkamans, styrk, tíma, rými og flæði hreyfinga, aðlögun að hreyfingum félaga

og að tækjum og tólum í samræmi við hið skilgreinda hreyfikerfi. Einnig kemur

fram í áðurnefndri bók Labans að hugtakið „Modern Educational Dance" er fyrst

og fremst hugsað sem kynni af hreyfigetu í samræmi við skilgreint hreyfikerfi dans-

ins, og skilningur barna á eigin hreyfingum er miðaður við það. Dans sem tjáning-

arform, listform og leið til að efla skapandi hugsun liggur samkvæmt Laban (1948)

utan við hugtakið „Educational Dance".

Þróun dansins innan skyldunáms í skólum er fremur skammt á veg komin á

Norðurlöndum miðað við nokkur enskumælandi lönd, svo sem Bretland og lönd

Norður-Ameríku, þar sem dans í skólum hefur lengi tíðkast. I ýmsum ríkjum Banda-

ríkjanna hefur dans lengi verið hluti af námi barna, einkum alþjóðlegir þjóðdansar.

Sem dæmi má nefna ferningsdans (square dance) sem talinn er hafa borist með inn-

flyrjendum frá Englandi en þar voru þeir löngu horfnir sem lifandi hefð en voru síðar

endurvaktir. Bandarísk börn kynnast þessari danstegund á skólaárum og eru stolt af

arfleifð sirtni á þessu sviði. Hliðstæð dæmi má finna í Kanada og fleiri löndum.

Nokkurt bakslag virðist hafa orðið í danskennslu í skólum frá áttunda áratugn-

um fram á fyrsta hluta þess tíunda í kjölfar aukinnar áherslu á keppnisíþróttir. Síð-

ustu árin má greina vísbendingar um aukna áherslu á dans í námi barna.

I  breskum námskrám af eldri gerð virðist sem megináherslan hafi verið á

kennslu dansa. Minni áhersla hefur verið lögð á að kynna börnum helstu svið dans-

ins og efla túlkun og skapandi hugsun barna. Brinson (1991) rekur í bók sinni Dance

as Education nokkuð þróun dansins í breskum skólum og baráttu fyrir flokkun

dansins með listgreinum í stað íþrótta í námskrá 1979. Málið fékk ekki brautar-

gengi. Þá kynnir hann hugmyndir sínar um dansmennt á skyldunámsstigi og nefnir

eftirfarandi forgangsverkefni sem leggja þurfi áherslu á í skyldu- og valgreinanámi

(bls. 81, lausleg þýðing):

Sérhver nemandi ætti að öðlast reynslu afdansi tgrunn- og framhaldssskóla og um

II ára aldurfá tækifæri til að velja framhaldsnám á afmörkuðu sviði dansins.

Forsendu þessa telur hann vera að dans sé sjálfstæð listgrein og jafngild öðrum list-

greinum í námskrá. Þá bendir hann á nauðsyn þess að ungmenni sem sýna afburða

14