ÐANSMENNT I GRUNNSKOLA Hugmyndir um framkvæmd námskrár í dansmennt, sem vikið verður að hér á eftir, eiga við alla grunnskólanemendur þar til kemur að vali á unglingastigi. Hér á eftir verður lögð áhersla á hið fyrrnefnda, dansmennt fyrir alla. í formála Aðalnámskrár grunnskóla í listgreinum (1999) segir: Dans og leikræn tjáning er samþætt öðrum námsgreinum eða í formi námskeiða og valgreina" (bls. 5). Spurning vaknar um hvernig þetta verði í verki. Hvernig er hægt að endur- mennta grunnskólakennara og haga námi væntanlegra kertnaranema til að mæta ákvæðum námskrár um þessa nýju listgrein? Hvemig er hægt að kenna grein sem á engan vissan tíma á stundaskrá og á að samþættast öðrum greinum? Þegar litið er á skrá yfir kennslustundir í öllum bekkjum grunnskólans í ritinu Enn betri skóli (1998 bls. 9) sést að listgreinar hefjast í fyrsta bekk og þeim lýkur í 8. bekk en þá taka við valgreinar. Áður hefur þess verið getið hve veigamikið það er að hefja dansmennt við upphaf skólagöngu. Það vakna því ýmsar spurningar. Hvaðan á að fá tíma til að samþætta dansmennt öðrum greinum í bekkjarkennslu? Hverjir eiga að sinna kennslu í dansmennt? Hvernig á að veita þá undirstöðu sem þarf til starfsins? Menntun dansmenntakennara Hugmyndir sem hér verða settar fram má fyrst og fremst líta á sem vangaveltur um leiðir til að brúa bil þróunar frá vísi að dansmennt í skyldunámi barna yfir í dans- mennt sem hluta af almennri menntun barna og undirstöðu fyrir valgrein í dansi. Meginhugmyndir sem kynntar verða eru í framkvæmd háðar því að efnt verði hið fyrsta til námskeiða fyrir grunnskólakennara fyrsta og annars bekkjar, sem hafa áhuga á skapandi starfi barna t.d. í dansi, tónmennt, myndmennt, leiklist eða íþrótt- um. Fyrsta námskeiðið er hugsað sem forsenda framhaldsnámskeiða fyrir næstu aldurshópa og þannig koll af kolli. Efnislega þarf að veita kennurum þekkingu í að skapa þroskavænlegt námsumhverfi fyrir börn í samræmi við markmið dans- menntanáms, m.a. með hliðsjón af öðrum námsgreinum sem stefna að hluta að svip- uðum markmiðum. Annað lykilatriði er að koma sem fyrst á fót námi í dansmennt sem valgrein fyrir grunnskólakennara. Námið er hugsað hliðstætt öðru valgreinanámi í listgrein- um og í samstarfi við þær. Örva þarf kennara til framhaldsnáms í dansmennt til trausts og halds grunnskólakennurum sem að loknum námskeiðum eða valgrein í dansmennt munu væntanlega annast kennslu úti í skólunum. Eðlilegt er að sérmenntaðir kennarar í danskennslu eldri nemenda annist kennslu valgreinar hver á sínu sviði, að öðrum kosti þjálfarar á sérsviði. Ætla má að í listdansi þurfi þjálfun dansara að fara fram í dansskóla utan grunnskólans sem væri í nánum tengslum við hann og markmið hans. Svipuðu máli gegnir um dans sem valgrein í framhaldsskóla, þ.e. að nemendur þurfi að sækja hluta námsins í æfingatíma í dansi utan síns skóla. Verklegi skólinn væri þá á sérstökum samningi við framhaldsskólann og ynni í samræmi við markmið heildarnámsins. Dæmi um efni á námskeið fyrir starfandi grunnskólakennara sem kjósa að bæta við sig þekkingu og undirbúningi til kennslu dansmennta yngstu barnanna (1.-2. bekk) eru: Áhersla á fyrsta markmið um tjáningu, túlkun og skapandi hugsun og 22