Uppeldi og menntun

						GUÐBJORG VILHJALMSDOTTIR

SKILAR NÁMS- OG STARFSFRÆÐSLA

ÁRANGRI?

Arangursmat á náms- og starfsfræðslu

í 10. bekk grunnskóla.

íþessari rannsókn er metinn árangur náms- og starfsfræðslu í 10. bekk grunnskóla. írann-

sókninni tóku pátt 297 unglingar (156 piltar og 141 stúlka) úr 15 grunnskólum á höfuð-

borgarsvæðinu og í þorpum við sjávarsíðuna. Spurningalisti var lagður fyrir nemendur að

hausti áður en náms- og starfsfræðslan fór fram og að vori eftir að fræðslunni var lokið.

Sömu spurningalistar voru lagðirfyrir samanburðarhóp, sem enga fræðslu fékk. Safnað var

upplýsingum um bakgrunn nemenda og einkunnir ásamt upplýsingum um námsval, líklegt

framtíðarstarf, þætti varðandi ákvarðanatöku um nám og störf þekkingu á störfum og að

lokum voru nemendur beðnir um að meta það sem þeir höfðu lært um veturinn varðandi

náms- og starfsval. Þróuð voru mælitæki til að kanna starfshugmyndir og ákvarðanatökustíl.

Helstu niðurstöður rannsóknarinnar voru þær að nemendur sem fá náms- og starfs-

fræðslu voru ákveðnari um námsbraut að vori og höfðu aflað sér víðar upplýsinga um nám,

en þeir sem engafræðslu hlutu. Nemendur ínáms- og starfsfræðslu höfðu einnig betri þekk-

ingu á líklegu framtíðarstarfi aðfræðslu lokinni og þeir höfðu aflað sér mun meiri upplýs-

inga um líklegt framtíðarstarf. Nemendur sem ekki fengu náms- og starfsfræðslu sögðust

eiga erfiðara með að taka ákvörðun og framfarir voru greinilegar hjá fræðsluhópnum í að

hugsa skipulegar um stðrf. Þá mátu nemendur aðfræðslan sem þeirfengu um nám, störfog

ákvarðanir hefði komið að gagni við að gera sér áætlanir um nám og störf í framtíðinni.

Athugað var hvortfræðsla hefði þau áhrifað nemendur með lágar eirikunnir endurskoðuðu

fyrirætlanir sínar í Ijósi fræðslu um kröfur í framhaldsnámi. í Ijós kom að svo var ekki.

Athugun á ákvarðanatökustílum leiddi í Ijós að ekki verður breyting á þeim á þessu eina ári

sem rekja má til fræðslu.1

INNGANGUR

Náms- og starfsfræðsla er einn þáttur af mörgum sem miða að aðstoð við náms- og

starfsval. Þessi fræðsluþáttur á sér um 40 ára sögu í íslensku skólakerfi. Sú stað-

reynd að þessa fræðslu er einungis að finna í einhverjum mæli í rúmlega helmingi

íslenskra grunnskóla (Guðbjörg Vilhjálmsdóttir, 1995) segir okkur að ekki eru allir

skólamenn sannfærðir um gildi hennar. Matsrannsóknir í skólakerfinu fræða okkur

um gildi menntunarþátta (Killeen, 1996) og í þessari grein segir frá mati á náms- og

starfsfræðslu í 10. bekk.

1   Rannsóknasjóður Háskóla íslands og Vísindasjóður Rannsóknarráðs fslands veittu styrki til rannsóknarinnar.

Uppeldi og menntun - Tímarit Kennaraháskóla íslands   9. árg. 2000                                                            J /