Uppeldi og menntun

						SKILAR   NÁMS-   OG   S T A R F S F R ÆÐ S L A   ÁRANGRI

297 talsins, 156 piltar og 141 stúlka. í fræðsluhópi voru 202 nemendur og 95 í sam-

anburðarhópi. Fræðsluhópurinn skiptist í tvennt. Nemendur sem fengu fræðslu e'r

byggðist á vettvangsheimsóknum voru 105 talsins. Hugtakamiðaða náms- og

starfsfræðslu fengu 97 nemendur. Þátttakendur komu úr 15 skólum. í fimm skólum

var notuð vettvangsmiðuð aðferð í náms- og starfsfræðslu og í fimm skólum var

stuðst við hugtakamiðaða aðferð. Samanburðarhópur kom úr fimm skólum. Þátt-

takendur voru annars vegar búsettir á höfuðborgarsvæðinu og hins vegar í bæjum

og þorpum við sjávarsíðuna.

Rannsóknin er með hálftilraunarsniði, þar sem ekki var valið í hópana eftir

tilviljunaraðferð. Valið í hugtakamiðaða hópinn réðst af því að fáir kennarar voru

tiltækir sem höfðu fengið þjálfun í notkun námsefnisins, en það var ein forsenda

fyrir vali í úrtakið. Önnur forsenda fyrir vali á fræðsluhópi var að til náms- og

starfsfræðslunnar væri varið a.m.k. 40 kennslustundum. Þannig eru í rannsókninni

bornir saman nemendur sem fá 40-140 kennslustundir í náms- og starfsfræðslu við

þá nemendur sem fá enga slíka fræðslu.

Til að draga úr líkum á að utanaðkomandi áhrif (önnur en af fræðslu) skekktu

niðurstöður voru gerðar mælingar í mörgum skólum víðs vegar um landið. Val á

samanburðarhópum byggði á hentugleika, þ.e. valdir voru skólar eða bekkir sem

voru landfræðilega nálægir hinum skólunum í úrtakinu.

Aflað var upplýsinga um einkunnir nemenda á samræmdum prófum árið áður

í þeim skólum sem valdir voru í úrtakið. Enginn þessara skóla hafði skorið sig úr

varðandi frammistöðu nemenda á grunnskólaprófi. Um vorið kom í ljós að einn

bekkurinn úr úrtakinu kom afar illa út á samræmdum prófum og var sá hópur

felldur brott úr úrtakinu, en upphaflega voru skólarnir í úrtakinu 16 talsins. Hætta

var á að lítil námsgeta kæmi niður á frammistöðu í náms- og starfsfræðslu.

Mæliaðferð. Á meðan á hönnun spurningalistans stóð var hann forprófaður fjór-

um sinnum og tók hann umtalsverðum breytingum eftir hverja forprófun. Bak-

grunnsupplýsinga var aflað um aldur, skóla, kyn, einkunnir, starfsreynslu og náms-

og starfsstöðu foreldra.

í listanum sem hér fer á eftir eru tilgreind þau efnissvið sem um var spurt,

ásamt þeim fjölda spurninga sem liggur að baki hverju emissviði:

-    nám og starf foreldra (3 spurningar)

-    skólaeinkunnir (1 spuming)3

-    listi starfa sem metin eru á tvípóla kvörðum, s.s. litlar tekjur/miklar

tekjur (í fyrri könnun meta nemendur 20 störf á 23 kvörðum. í seinni

könnun meta nemendur 12 störf á 12 kvörðum.)

-    fyrirætlanir í námi og starfi (40 spurningar)

-    ánægja og vissa um námsval (11 spurningar)

-    ástæður námsvals (6 spurningar)

-    þekking á líklegu framtíðarstarfi (8 spurningar)

3 Fyrri rannsóknir hafa sýnt að samræmi er á milli skólaeinkunna og einkunna á samræmdum prófum (Jón Torfi

Jónasson & Guðbjörg Andrea Jónsdóttir, 1992). Vitað er að frammistaða í skóla og félagsleg staða hafa mikil áhrif á

náms- og starfsval. Öflun upplýsinga um þessa áhrifaþætti var því nauðsynleg (Berthelot, 1981, Gambetta, 1987).

42