Uppeldi og menntun

						M.   ALLYSON   MACDONALD

(meira en 40 lönd). Þótt kannanirnar tvær væru byggðar á mismunandi aðferðum,

voru grunnforsendur þeirra mjög svipaðar. Þær endurspegla að miklu leyti hug-

myndir um að námsárangur sé byggður á raunverulegu námskránni (því sem fer

fram í skólum og kennslustofum), en ekki þeirri sem er áætluð (t.d. því sem kemur

fram í aðalnámskrám) (Setinc 1999). Það sem er metið er þekking og skilningur

nemenda á atriðum sem eru að mestu leyti sameiginleg milli landa.

Nú er hafin fjölþjóðleg samanburðarkönnun sem er af öðrum toga, svokölluð

OECD-PISA könnun, þar sem fylgst verður með þekkingu og hæfni 15 ára nemenda

á næstu 6 árum (RUM 1999, 2000). I PISA-verkefninu er gert ráð fyrir að kanna færni

nemenda í lestri, stærðfræði og náttúrufræði. Aðaláherslan eða jafnvel sú einasta í

náttúrufræðihlutanum er á vísindalæsi og hæfni nemenda til að lesa og vinna úr upp-

lýsingum af náttúruvísindalegum toga. Gert er ráð fyrir að náttúruvísindi séu fyrir

alla, bæði einstaklingsins og samfélagsins vegna, og mikilvægt er að kanna getu nem-

enda í OECD löndum og hvaða kröfur samfélagið getur gert til þeirra um það leyti

sem þeir eru að klára grunnnámið. Prófað verður árin 2000, 2003 og 2006. Reynt verð-

ur að tengja getu nemenda við stefnumótun menntakerfisins (RUM 1999).

Samantekt

Nú hef ég farið stuttlega yfir helstu stefnur og strauma í náttúrufræðimenntun og

áður en lengra er haldið langar mig að taka þetta aðeins saman. Að mínu mati er

það einkum þrennt sem setur svip sinn á náttúrufræðimenntun nú í upphafi nýrrar

aldar - námskrár, hugsmíðahyggja og samanburður. Ég hef leikið mér að því að

kalla þetta á ensku „the three C's - curriculum, constructivism and comparison."

Námskrár víða um heim leggja megináherslu á markmið og innihald og í þeim

eru nýjar áherslur á eðli og hlutverk náttúruvísinda fremur en hefðbundið val á

þáttum úr eðlis- og lífvísindum, en oftast hefur verið bætt við nýjum þáttum úr

jarðvísindum. Stundum eru markmiðin útfærð sem kennslu- og námsathafnir.

Mælt er með, beint eða óbeint, að námsmat og námsleiðir byggist sem mest á raun-

verulegum/eðlilegum aðstæðum („authentic assessment", „situated learning").

Þessar áherslur má rekja til áhrifa hugsmíðahyggju. Fyrstu greinar um rannsóknir,

og greinar um náms- eða kennsluleiðir sem byggja á félagslegri hugsmíðahyggju

(social constructivism) og hugmyndum Vygotskys o.fl., fóru að birtast á tíunda ára-

tugnum (Scott 1998). Einna aðgengilegustu túlkunina um hlutverk kennara í anda

Vygotskys er að finna í greinum Hodson og Hodson (1998a, 1998b).

RANNSÓKNIR Á NÁMI OG KENNSLU

Hér verður greint frá nýlegum rannsóknum sem fjalla um ýmis áform um æski-

legar eða breyttar áherslur í námskrám, námi og kennslu.

Árið 1990 birtist yfirlitsgrein eftir Wang o.fl. um áhrif mismunandi atriða á

nám. Greinin er byggð á niðurstöðum úr 179 greinum, og var 228 atriðum skipt í

sex flokka. Mikilvægi þeirra var metið á styrkleikaskalanum 1 til 3 og þau einstöku

atriði sem vógu þyngst eru:

63