Uppeldi og menntun

						STEFNUR   OG   STRAUMAR   I   N ATTU R U F RÆÐ I M E N NTU N

viku. Kennurunum var skipt í sjö pör þar sem annar kennarinn hafði kennt í meira

en 5 ár, hinn skemur.

Kennslufræðin grundvallaðist á kenningum Vygotskys um þroskasvæði og

tákn og verkfæri sem námsmiðlara (mediators of learning) (sjá rammagrein 1).

Vygotsky talaði um nám byggt á félagslegum samskiptum og samkomulagi (soci-

ally negotiated learning) en Rogoff 1995 (vitnað til í Jones o.fl. 1998) útfærði þetta

enn frekar og stakk upp á námi og samskiptum milli jafningja (participatory ap-

propriation) og á námi milli meistara og lærlings (cognitive apprenticeship), þar

sem sambandið byggist á því að sá sem lærir fái svigrúm til að „byggja eigin bygg-

ingu" en þurfi samt stuðning, m.a. með því að kynnast nýjum hugtökum.

Rannsóknarspurningar hjá Jones o.fl. (1998) voru um

-    hvort jafningjasamskipti geti leitt til aukins skilnings

-    hvort hægt væri að firtna námsframför í þroskasvæði og

-    hverjir væru námsmiðlarar í símenntunamámskeiði.

Kennslufyrirkomulag var byggt á námshringnum („the learning cycle", sjá t.d.

Rubba 1992) og voru eftirfarandi efnisþættir á dagskrá á þriggja vikna fresti:

að kanna þekkingu og skilning kennara

að fá kennara til að kanna hugmyndir nemenda

að stunda verklegt nám og nota vísindaleg vinnubrögð

að lesa um þróun hugmynda nemenda um viðkomandi viðfangsefni

að ræða um viðfangsefni við vísindamenn

að veita fræðslu um röðun viðfangsefna og þróun kennsluleiða

Kennararnir samþykktu að vera með upptökutæki allan tímann sem þeir voru í

námi. Með þessu móti voru teknar upp 30 klst. samræður fyrir hvert par.

Upplýsinga um forþekkingu kennara var aflað með hugtakakortum (concept

maps; sjá t.d. Mason 1992). Jafnframt var fylgst með þróun hugmynda með athug-

unum á dagbókum og sýnis- eða verkmöppum (portfolio materials).

Ljóst var út frá breytingum á hugtökum og hugtakatengslum sem komu fram á

hugtakakorti að skilningur kennara óx marktækt, nema í námsþáttum um hljóð.

Samskipti höfðu mikil áhrif á nám kennaranna. Könnun á hugmyndum nemenda

hvatti kennara til að hugsa um eigin hugmyndir og einnig höfðu greinalestur og

verkleg vinna áhrif á nám kennara. Þeir sem unnu í pörum lærðu hvor af öðrum í

öllum tilfellum nema einu, þar sem menningarmunur var líklega of mikill. I einu

pari var annar kennarinn með miklu meiri þekkingu á kennslufræði en hinn með

meiri vísindaþekkingu og gekk það vel.

Niðurstöður rannsóknahópsins voru að

-    hugmyndir urðu skiljanlegar og nothæfar (became intemalised)

-    könnun á hugmyndum nemenda virkaði sem tæki (sbr. Vygotsky)

-    jafningjakennsla efldi skilning hugtaka

-    þroskasvæðin voru byggð upp og urðu stærri en vænta mátti með greina-

lestri, könnunum á hugmyndum nemenda, samskiptum með leiðbeinend-

um námskeiðsins og áhöldum sem notuð voru í athugunum.

68