GUÐRUN KRISTINSDOTTIR ekki alltaf ljós. Til marks um það eru niðurstöður úr finnskum hluta rannsóknarinn- ar en þar voru athuguð áhrif atvinnuleysis foreldra á börnin (Pölkki o.fl.1998). Skyndileg aukning atvinnuleysis í Finnlandi hafði breytt aðstæðum fjölskyldna þar mjög eins og kunnugt er. Þó að þetta væri að mörgu leyti erfitt, t.d. fyrir fjárhag margra fjölskyldna, komu fram merki um jákvæðar afleiðingar sem leiddu af því að fjölskyldurnar höfðu nú meiri tíma til samvista. Ymislegt bendir til þess að vandi ís- lenskra barnafjölskyldna virðist meðal annars sá að lítill tími sé til frístunda (Sigrún Júlíusdóttir o.fl. 1995). Hefur það verið rakið til langs vinnutíma foreldra (Stefán Ólafsson 1990). Bæði í íslenska og finnska hlutanum er þetta ástand hvað fjöl- skyldulífið varðar ekki síst bundið fjármálum. Rannsóknir hafa sýnt að fjárhags- vandi hefur neikvæð áhrif á þroska barna. (Bolger o.fl. 1995 og Pölkki 1998). I ljósi þess má gaumgæfa fyrrgreind tengsl milli áhyggna reykvísku barnanna og tekna feðra. Þá er vert að beina athyglinni að svörum barnanna um lausnir, og sést þar að meirihluti barnanna segist taka eitthvað til bragðs, annaðhvort með því að reyna að leysa vandamálin sjálfur eða leita til foreldra. Þetta er áhugaverð niðurstaða ein og sér og sýnir styrk alls þorra barnanna. Auk þess eru tengsl færniþátta við leiðir til lausna á vandamálum athyglisverð. Fram kom að börn sem leituðu aðstoðar mömmu bjuggu yfir marktækt meiri félagsfærni og áttu við minni hegðunarvanda að stríða í skóla, miðað við börn sem sögðust aldrei eða stundum gera það. Hið sama átti þó ekki við um að leita hjálpar hjá öðrum. Engu að síður: Að kunna að leita aðstoðar og gera það fylgdist að við mikla félagsfærni og góða hegðun í skóla. Að vísu má ekki túlka þetta of afdráttarlaust. Félagsleg færni, sem talin er æ mikil- vægari í nútímalífi, byggist mjög á þrennu, að hafa þekkingu eða geta aflað hennar, og að búa yfir hvoru tveggja, færni og áhuga á að beita þekkingu sinni. Hér kann því að vera mikilvæg vísbending um hvaða færni, hvers kyns hegðun skiptir máli og hvaða ráð reynast vel nothæf börnum í hinni margbreytilegu hringiðu daglegs lífs í nútímasamfélögum. Hinar eindregnu jákvæðu niðurstöður um börnin sem þessi rannsókn náði til eru mikilvægar vísbendingar um styrk sem býr með megin- þorra tíu ára barna og umsjónaraðilum þeirra. Heimildir Andersson T. og Magnusson D. 1985. Aggressiveness in middle childhood and register- ed alcohol abuse in early adulthood. Reports from the psychological laboratories University of Stockholm nr. 639. Backe-Hansen, E. og Ogden, T. (ritstj.) 1998. 10-áringar i Norden. Kobenhavn, Nor- disk Ministerrád, Nord:1998:3. Beck. U. 1992. Risk Society. Towards a neiv Modernity. London, Sage Publ. Bergman L. R. og Magnusson D. 1983. The Development ofPatterns of Maladjustment. Psychological Dept., report nr. 50, University of Stockholm. 91
Beinir tenglar