TVITYNGD LEIKSKOLABORN hömlun Perlu og lagði áherslu á að Perla fengi sem mesta og besta þjálfun. í leik- skólanum var því ekki mikið hugað að kínverskum uppruna Perlu. Þarna skiptir líka máli að starfsmaðurinn sem mest sá um Perlu var ekki byrjaður í leikskólanum þegar margmenningarverkefnið stóð yfir og tók ekki þátt í starfinu eða í þeirri umræðu sem þar fór fram. Menning og uppruni Perla, Lárus og Kristín búa hvert um sig í tveimur menningarheimum hvað snertir gildismat, viðhorf og skoðanir. Það kom glögglega í ljós í viðtölum við foreldra þeirra, þótt ólíkt sé hvernig fjölskyldur þeirra skynja þennan mun. íslensk amma Perlu sagði að ekki væri til ólíkara fólk í hugsun en íslendingar og Kínverjar, þeir hugsa í árþúsundum en ekki árum, þeir hafa nógan tíma og eru svo margir, allt er fyrirfram hugsað og fyrirfram ákveðið og ekkert gert í flýti eða óyfirvegað." Margt í háttum íslendinga fannst erlendu mæðrunum undarlegt. Erfiðast er kannski að sætta sig við dagleg smáatriði, þetta sem bara er svona" en þannig birtist menningin í svo sjálfsögðum hlutum að ekki þarf einu sinni að ræða þá. Marie talaði um að íslendingar skófluðu í sig matnum á örfáum mínútum og gæfu sér varla tíma til að setjast niður, en í Frakklandi sæti öll fjölskyldan lengi saman við matarborðið. Li talaði um að mannmergðinni í Kína fylgdi ákveðið öryggi og þótt hún hafi ekki búist við því saknar hún mannfjöldans sem þar var alls staðar. í Kína tíðkast einnig opinská samskipti við ókunnugt fólk sem hún sagði að íslend- ingar réðu ekki við. Li sagði að íslendingar þyrftu að vera drukknir til þess að geta nálgast ókunnuga. Marie lýsti því einnig hvernig mannlífið væri öðru vísi í Frakk- landi. Hér væri miklu meiri nánd, allir þekktu til allra og héldu í gömul sambönd sem mynduðust í skóla en í Frakklandi missti fólk hvert af öðru strax eftir skólavist. Konurnar fengju til dæmis önnur nöfn þegar þær giftust og þannig rofnuðu sam- bönd. Marie talaði um að sér væri mikils virði að hlúa að rótum sínum og uppruna og hún taldi mikilvægt að gefa sonum sínum hlutdeild í menningu sinni. Bæði Marie og Li töluðu um að það væri mikið agaleysi á íslandi. í Frakklandi þurfi börn að sýna kennaranum virðingu, sitja á sínum stað og hafa hljóð. Marie sá samt kosti við frjálsræðið og það að vera að mestu laus við mengun og ofbeldi. Li þótti uppeldið hér alltof laust í reipunum. Til dæmis var hún mótfallin vali í leik- skólum. Hún áleit að svona ung börn hefðu engan þroska til að velja. í Kína er ákveðin leið eða braut sem barnið verður að fylgja. Li áleit að Perla fengi betri menntun í Kína vegna þess að þar væri skólinn miklu strangari, þar eru 6 ára börn í skólanum frá kl. sjö á morgnana til fimm síðdegis. Einnig væri þéttari stuðningur við hvert barn. I Kína mega foreldrar einungis eignast eitt barn. Barnið yrði því sérstaklega dýrmætt og sex manneskjur slægju skjaldborg um barnið, foreldrarnir og tvö pör af öfum og ömmum. Við hvert barn eru bundnar miklar vonir. Það er karvnski þess vegna sem Li hefur ekki sagt foreldrum sínum í Kína frá því að Perla er fötluð. Annars vildi Li gjarnan að Perla yrði frekar kínversk en íslensk þegar hún yxi upp. Hún taldi að stefnuleysi einkenndi íslenska unglinga, alltof margt væri í boði og þess vegna væri erfitt að verða að manni á íslandi. í Kína er allt í fastari skorð- 106