Uppeldi og menntun

						BOÐSKIPTI   MIKIÐ   FATLAÐRA   BARNA

4.   „Eins og" rétta-og-taka-aftur-íeikir með sameiginlegan hlut. Barnið ræður nú yfir

grundvallarþáttum þess sem þarf til í samspilinu „frumkvæði - svar". Athygli

barnsins getur því beinst að þriðja hlutnum. Mikilvægt er að byggja á því

sem barnið þekkir og það hefur áhuga á. Ef það er haft að leiðarljósi mun

barnið t.d. að eigin frumkvæði reyna að nálgast hlut sem mótaðili þess réttir

að því. Hlutverk mótaðilans er að sleppa hlutnum. Um leið og mótaðilinn

réttir barninu hlutinn þarf hann að sýna því áhuga sinn á því að fá hlutinn

aftur með því að halda honum föstum örstutta stund áður en hann sleppir

honum. Eftir að barnið hefur tekið við hlutnum mun það að stuttri stund

liðinni oftast nær taka sér stutt hlé (sbr. samspilshring). Á meðan á hléi

barnsins stendur tekur mótaðilinn hlutinn aftur. Hann bregst því við hléi

barnsins eins og það segi: „Nú mátt þú fá hlutinn en ég hef ennþá áhuga á

honum og hvað þú gerir við hann?"

5.   Raunverulegir rétta-og-taka-aftur-leikir meö sameiginlegan hlut. Barnið hefur

fengið tækifæri til að upplifa að margir hlutir í umhverfi þess hafa tilgang en

á þessu stigi eykst áhugi þess bæði á mótaðila og hlutum í umhverfinu. Mikil-

vægt er að barnið og mótaðili þess deili áhuga á sömu hlutum í umhverfinu.

Barnið áttar sig á að mótaðilinn getur bæði gert það sama og það sjálft og

hann getur hjálpað því að gera skemmtilegar breytingar og skoða hlutina á

nýjan hátt. Mótaðilinn útfærir eitthvað sem barnið ræður ekki ennþá við en

það fær fullvissu um að það geti lært það vegna þess að það er svo nálægt

því sem það kann nú þegar. Merki um að barnið hafi náð þessu stigi er þegar

það réttir mótaðilanum markvisst hlutinn og vill síðan fá hann aftur til baka.

6.   Raunverulegt samspilsmynstur. Smátt og smátt eykst gagnkvæmnin í samspil-

inu sem og gæði þess. Samspil um hluti snýst um samvinnu milli barnsins

og mótaðila þess um að kanna ólíka eiginleika hluta. Sést þetta oft í venju-

bundnum athöfnum eins og t.d að klæða sig.

Tafla4

Boðskipti

1.-2. Merki um tilfinningalega tjáningu. Mótaðili barnsins svarar merkjum þess

bæði meðvituðum og ómeðvituðum eins og barnið sé að eiga frumkvæði að

boðskiptum og að rjá tilfinningar sínar. Þetta verður til þess að samspilið

þróast og með tímanum er hægt að túlka það sem barnið er að tjá sig um. Til

að athuga þetta þarf að gera sér grein fyrir virknistigum barnsins og við-

brögðum barnsins í samspilshring.

3. Líkamleg staðsetning hluta /heildar í rými. í félagslegu samspili verður ein hreyf-

ing (t.d. í hreyfileik) merki um allan leikinn. Barnið sýnir t.d að það er að

124