Uppeldi og menntun

						UMHVERFISMENNT   I   ISLENSKUM   SKOLUM

mengun, sorp, hreinsun og fegrun umhverfis. Áhugi og virkni leikskóla kemur vel

fram og vísbendingar um veika stöðu umhverfismenntar í framhaldsskólum

(Sigurlín Sveinbjarnardóttir 1990a, 1990b). Frá þessum tíma hefur ýmislegt gerst. Á

árunum 1993-2002 munu tæplega 1300 kennarar brautskrást frá Kennaraháskóla

íslands, sem lokið hafa 2 ein. námskeiði um umhverfismennt og því fengið nokkra

innsýn í nýjar áherslur og leiðir í kennslu á þessu sviði og hugmyndir frá ráðstefn-

unni Miljö91 hafa breiðst út; sérhannað námsefni hefur séð dagsins ljós í nokkrum

mæli; þróunarsjóðir hafa styrkt allmörg verkefni í umhverfismennt í skólum; tölvu-

notkun í skólum hefur aukist; íslenskir skólar hafa tekið þátt í innlendum og alþjóð-

legum umhverfisverkefnum oft í tölvusamskiptum og um 80 kennarar og 1300

nemendur leik- grunn- og framhaldsskóla tóku þátt í norræna umhverfisfræðslu-

verkefninu MUVIN (Miljöundervisning i Norden) á árunum 1992-1996. Um þetta

verkefni hafa birst kynningarrit, skýrslur og bækur og haldið var námskeið fyrir

kennara við kennaramenntunarstofnanir og aðra kennara sem sjö íslendingar sóttu

(Stefán Bergmann 1994,1995b; Hrólfur Kjartansson 1997).

Fréttir berast nú frá skólum um aukinn áhuga á útikennslu sem bætt getur

stöðu umhverfismenntar; einnig fjölgar þeim skólum sem setja sér umhverfisstefnu

til að styrkja uppeldisáhrif skólastarfsins, sýna fordæmi um ábyrga hegðun og

virkja nemendur í jákvæðum aðgerðum.

Af þessu má ráða að veruleg reynsla af umhverfismennt hefur orðið til í ís-

lenskum skólum á undanförnum árum og þeim skólum sem stunda markvissa um-

hverfismennt hefur fjölgað talsvert. Margt hefur gerst í samfélaginu sem hvetur

skóla áfram í viðleitni til bættrar umhverfismenntar.

Hins vegar verður þess oft vart að enn eru margir skólar sem ekki stunda mark-

vissa umhverfismennt. Fyrir þann hóp eru sennilega lýsandi orð skólastjórans sem

lýsti stöðunni í sínum skóla með þessum orðum: „Umhverfismennt er sennilega

stunduð eitthvað í flestum greinum án þess að sérstakt átak hafi verið gert. Þetta er

sennilega svipað og í mörgum öðrum skólum."

Svo virðist sem umhverfismennt hafi átt erfitt uppdráttar í framhaldsskólum þó

að undantekningar séu til. Þannig kom í ljós í MUVIN verkefninu að þeir áttu erfitt

með að finna svigrúm fyrir umhverfismennt nema helst í nýjum áföngum (Stefán

Bergmann 1994). Sérstaklega hefur iðnnám og annað sérnám á þessu skólastigi sýnt

litla viðleitni til að taka upp umhverfismennt.

í Tækniskóla íslands hefur markviss umhverfismennt verið kennd síðan á 8.

áratugnum og er nú inni víða í náminu við skólann og með fjölbreytilegum hætti

(Kennsluskrá 1998-1999 Tækniskóli íslands).

Nýjar aðalnámskrár sem út komu 1999 eru allrar athygli verðar frá sjónarhorni

umhverfismenntar. Umhverfismennt er gerð allgóð skil í námskrám leik- og grunn-

skóla. Með námskrá grunnskóla skapast ágætur grundvöllur til að byggja upp um-

hverfismennt í grunnskólum bæði innan námsgreina og í samstarfi fleiri greina.

Þær greinar sem gera umhverfismennt best skil eru: náttúrufræði, samfélagsfræði,

landafræði, lífsleikni, heimilisfræði, upplýsinga- og tæknimennt og myndmennt.

(Aðalnámskrá grunnskóla 1999). Ljóst er að grunnskólar eiga mikið starf fyrir hönd-

um að skipuleggja umhverfismennt og koma henni fyrir í sínum skólanámskrám.

162