Uppeldi og menntun

						KRISTIN   HALLA   JONSDOTTIR

hefur reynst afar mikilvægt framlag til talningarfræði og þar með tölvunarfræði

sem er sérkennilegt í ljósi þess að Erdös sjálfur forðaðist tölvur alla tíð (229-231).

Meðal stærðfræðinga er Erdös talinn ótvíræður meistari í svokölluðum þrauta-

lausnum stærðfræðinnar. í hugtakinu felst að setja fram og/eða leysa stærðfræðileg

verkefni sem eru ekki hefðbundin í þeim skilningi að tiltekinni stærðfræðilegri

aðferð sé beitt við lausnina. Auk þess þurfa verkefnin að „standa í" mönnum, ann-

ars væri ekki um þraut að ræða, og lausnirnar krefjast oftar en ekki óvenjulegrar

stærðfræðilegrar innsýnar. Slíka innsýn hafði Erdös í svo ríkum mæli að undrun

sætir. Hoffman gefur í bók sinni sláandi dæmi um þetta, dæmi sem hljóta að vekja

undrun og aðdáun lesandans.

Það er engum vafa undirorpið að framlag Pauls Erdös til stærðfræðinnar er

gríðarlegt. Hann helgaði stærðfræðinni í rauninni allt líf sitt, því auk þess að hún

væri starfsvettvangur hans og aðaláhugamál þá kom stærðfræðin honum í stað

einkalífsins líka. Hún fyllti einfaldlega alla króka og kima í lífi hans. Og ekki má

gleyma því að framlag hans til greinarinnar fólst ekki aðeins í því sem hann sjálfur

áorkaði heldur einnig þeim ómetanlegu ábendingum og gífurlega hvetjandi áhrif-

um sem hann hafði á fjölmarga aðra stærðfræðinga og jafnvel ungmenni, sem á sín-

um forsendum glímdu við stærðfræðileg viðfangsefni. Hoffman hefur eftir Richard

Guy, talnafræðingi við Háskólann í Calgary í Kanada, að e.t.v. sé mesta framlag

Erdös til stærðfræðinnar það hve hann átti stóran þátt í að skapa marga stærð-

fræðinga (41).

SAMFERÐAMENN

Paul Hoffman fjallar all ítarlega í bók sinni um suma starfsbræður og vini Pauls

Erdös og varpar ljósi á þá stærðfræði sem þeir fást við eða fengust við. Þetta gefur

bókinni meiri dýpt en ella hefði orðið og Hoffman er einkar lagið að velja dæmi

sem gefa skýra mynd, jafnvel af flóknum stærðfræðilegum fyrirbrigðum. Hann

segir frá æskuvinunum í Ungverjalandi, m.a. Vászonyi, Klein og Szekerers sem hitt-

ust reglulega til að ræða og glíma við stærðfræðileg viðfangsefni, jafnvel þegar

bannað var af stjórnvöldum að hópar kæmu saman. Hann segir frá tilteknu dæmi

um marghyrninga sem ein úr þessum hópi, Esther Klein, lagði fyrir hina og

Szekerers lagði sig allan fram um að ná árangri í að leysa, enda ástfanginn af

Esther. Szekerers varð fyrstur til að ná einhverjum árangri með dæmið en hann

náði fullkomnum árangri í ástamálunum því Esther Klein gafst honum. Erdös tók

þá upp á því að kalla dæmið Dæmi hinsfarsæla endis og er skemmst frá því að segja

að það nafn hefur fylgt því síðan meðal stærðfræðinga. Erdös átti eftir að betrum-

bæta árangurs Szekerers, en enn er dæmið óleyst þótt stærðfræðingar hafi tekið

upp þráðinn í atlögunni að því eftir dauða Erdös og þrengt hringinn umtalsvert að

upphaflegu tilgátunni.

Það voru fleiri ungmenni en jafnaldrar Erdös sem nutu góðs af handleiðslu

hans og eldmóði. Hoffman segir frá ungversku undrabörnunum Pósa, Lovász,

Pelikan og Bollobás sem Erdös tók undir sinn stærðfræðilega verndarvæng alllöngu

síðar. Það hlýtur að hrífa lesendur að fá innsýn í það hverju þessir drengir áorkuðu.

175