Uppeldi og menntun

						KRISTÍN   HALLA  JÓNSDÓTTIR

HOFUNDURINN

Paul Hoffman er bandarískur blaðamaður. Hann starfar að auki sem einn ritstjóra

alfræðiorðabókarinnar Encyclopaedia Britannica og hefur þráfaldlega séð um þætti á

bandarísku sjónvarpsstöðinni PBS (Public Broadcasting Service), sem bera nafnið

Framúrskarandi vísindamenn.

HRÓS OG NÖLDUR

Það hefur komið fram hér að framan að Paul Hoffman tekst afar vel að gefa almennum

lesanda innsýn í stærðfræðileg efni og stærðfræðilegan hugsanagang. Hann hefur auk

þess næmt auga fyrir léttleikanum í stærðfræðitilverunni og velur oft frásagnir og

sýnidæmi sem eru glaðleg og skemmtileg. Slíkt er afar mikils virði þegar fjallað er um

fræðigrein sem í hugum margra einkennist af ósveigjanleika, leiðinlegri smámunasemi

og endalausri kröfu um röksemdafærslu. Og það orkar ekki tvímælis að hann kallar

fram trúverðuga mynd af mannvininum Paul Erdös, sem ávallt vildi láta gott af sér

leiða. Manni sem var risi á sviði fræðigreinar sinnar en á vissan hátt smár í daglegu lífi.

En nú þegar bók Pauls Hoffman um Paul Erdös hefur verið hrósað í hástert verður

komið á framfæri smánöldri sem beinist að höfundinum áherslum hans og efhistökum.

Eins og komið hefur fram er erfitt að sætta sig við að Hoffman skuli halda því

fram að það sé móður Erdös að kenna að hann skuli aldrei hafa getað sinnt venju-

legum kvöðum daglegs lífs. Anna Erdös er ekki fyrsta móðirin sem heldur hlífi-

skildi yfir viðkvæmu barni, og Erdös var ekki háðari henni en svo að liðlega tví-

tugur fór hann til áralangrar dvalar erlendis. Mætti ekki alveg eins spyrja sig þeirr-

ar spurningar hvort Erdös hafi viljað sinna daglegum störfum eða verið feginsam-

lega laus við þau þegar alltaf fundust aðrir til að taka af honum ómakið?

Þá eiga vangaveltur Hoffmans um það hvort Erdös hafi verið við kvenmann

kenndur, og sögur sem hann kýs að tilgreina í því sambandi, tæpast erindi í þessa

annars ágætu bók. Og annað sem varðar einkalíf Erdös og hefði mátt missa sig er

allt tal höfundarins um meinta notkun Erdös á örvandi lyfjum hvað þá skírskotun

til þess að slík neysla eigi þátt í stærðfræðilegum sigrum hans.

Loks er beinlínis óþægilegt að Hoffman skuli að því er virðist ganga út frá því að

stærðfræðingar séu stórfurðulegir upp til hópa og jafnvel að óvenjulega stór hluti

þeirra sé ekki heill á geðsmunum, borið saman við annað fólk. Trúlega er þetta ekki

illa meint heldur einungis stílbragð: „Það að bregða upp myndum og segja sögur af

mönnum sem binda ekki bagga sína sem samferðamenn". Skal viðurkennt að ein

sagan sem hann dró upp máli sínu til stuðnings slær á létta strengi þótt hún sé í raun

átakanleg. Sagan er þessi: Ungverski stærðfræðingurinn Sidon hafði fallið fyrir geð-

klofasýki og var vistaður á stofnun. Erdös fór ásamt öðrum stærðfræðingi að heim-

sækja hann. Þeir knúðu dyra hjá Sidon sem kom í gættina og sagði: „Vilduð þið vera

svo góðir og koma á öðrum tíma og heimsækja annan mann."

Ég lýk þessum skrifum með þeirri yfirlýsingu að ég tel að nú sé tíminn til að

taka sér bók Pauls Hoffman í hönd og lesa um manninn Paul Erdös.

Kristín Halla Jónsdóttir

er dósent við Kennaraháskóla íslands.

177