Tímarit lögfræðinga

						Nokkur orð um erfíarétt_______________19

maka til erfðaskrárgerðar gildir ekkert sérstakt eftir frv.,

heldur fer það atriði eftir almennu reglunni í 9. gr. frv.

Sjá undir 3. Um það má deila, hvort útiloka skuli foreldra

arfleifanda og systkin frá erfð ásamt maka og jafnvel afa

og ömmur. Stundum mundi slík útilokun verða mjög ósann-

gjörn, en stundum kynni hún að þykja eðlileg. Fer þetta

eftir efnahag hjónanna og eftir því, hvaðan efni ins látna

maka eru runnar. Ef þau eru að öllu eða að mestu runnar

frá ættingjum ins látna maka, þá mundu menn almennt

telja hart að útiloka ina nánustu ættingja hans, foreldra,

systkin og jafnvel afa og ömmur, frá erfðarétti eftir hann,

ef hann átti enga arfgenga niðja (eða „kjörniðja"). En

ef eignir makans eru mestar eða allar runnar frá eftirlif-

andi maka eða ættingjum hans, eða algeru sérstarfi hans,

þá mundi eðlilegt þykja, að hann erfði allar eignir látins

maka síns. En nú mun oft vera svo, að eignir skapast fyrir

samvinnu beggja hjóna, og kann þá að vera allt eins eðli-

legt, að makinn erfi allt. Má því sanngjörn almenn regla

verða torfundin, en líklegt er þó, að nokkra miðlun mætti

á gera, t. d. eitthvað í líkingu við ákvæði 1. málsgr. 18. gr.

erfðalaganna um arf kjörforeldris eftir kjörbarn.

B. 1. Samkyæmt 9. gr. frv. á arfleifandi aldrei að mega

ráðstafa með erfðaskrá meira en y± eigna sinna. Allir erf-

ingjar, bæði niðjar og foreldrar og foreldrar foreldra arf-

leifanda, „kjörniðjar", systkin foreldra og börn þeirra,

eru þar með gerð að „skylduerfingjum" að % eignanna.

Sama verður um Tryggingarstofnun ríkisins. sjá undir 4,

ef engir áðurnefndra erfingja eru til. Eftir 20. gr. erfða-

laganna eru einungis niðjar (og líklega kjörniðjar, sbr.

upphaf 18. gr.) og maki „skylduerfingjar", eins og áður

var. Mætti ef til vill réttlæta það, að foreldrar (og ef til

vill afar og ömmur og systkin) skuli vera skylduerfingjar

að einhverju leyti, en alls ekki, að börn systkina skuli vera

það. Mætti hér miðlun á gera, þannig að þessir ættingjar

skyldu allt af eiga rétt til erfðar að einhverju leyti, en

takmarka svo heimild afrleifanda til ráðstöfunar á eign-

um sínum, t. d. veita honum heimild til að ráðstafa helm-