22 Timarit lögfræðinga simii. Sumstaðar var brennimark ekki sett á þjóf, fyrr en hann hafði gerzt sekur í annað sinni um þjófnað, en annarstaðar mátti setja það á hann þegar fyrir fyrsta sinni framið brot.1) Þjófnaður hefur að fornu fari verið talinn mjög svívirðilegur glæpur. Fjártaka með þeim hætti hefur verið talin bera sakamanninum vitni um mjög mik- inn óheiðarleika og lítilmótlegan hugsunarhátt. Auk þess hefur þjófslundin löngum verið talin sérstaklega hættu- leg eignarrétti manna. Þjófamarkið hefur því verið sett á menn, að því er virðist, í tvennskonar tilgangi. Þeim, sem það fengu, hefur verið það alveg sérstaklega þungbært, þar sem þeir voru á þann hátt merktir ævilangt, svo að hver maður mátti sjá, að þeir hefðu gerzt sekir um einhvern svívirðilegasta glæpinn samkvæmt almenningsálitinu. Er líklegt, að tilgangurinn hafi fyrst og fremst verið að hræða aðra menn frá því að fremja þjófnað. En auk þess hefur brennimarkið verið eða átt að vera almenningi og hand- höfum refsivaldsins til hagræðis. Almenningur mátti vara sig á manni, sem þannig var merktur, og refsivaldið hafði þá fyrir sér sýnilegt og óvéfengjanlegt merki þess, að maðurinn hafði áður gerzt sekur um þýfzku. Slíkt hefði að öðrum kosti þurft að sanna að landslögum hverju sinni. Ekki verður um það sagt, hvort þeir menn, sem fyrst settu lög hér á landi, hafa þekkt þessa refsingu (brenni- markið). Eru naumast nokkur gögn til um það, hvort það hefur tíðkazt í Noregi á 9. eða 10. öld, þó að það væri al- kunnugt í löndum Germana í miðhluta og vesturhluta álf- unnar um þær mundir. Þess finnast að minnsta kosti engin merki í lögum lýðríkisins íslenzka, að brennimark skyldi setja eða að það hafi verið sett á þjófa eða aðra brotamenn. Líkamsrefsingar voru yfirleitt ekki heimilaðar í lögum þess. Tvö tilvik má þó líklega nefna, þar sem menn máttu verða fyrir beinu líkamlegu harðræði vegna brota sinna. Þræll, sem vegið hafði húsbónda sinn, húsmóður eða börn 1) Sbr. Wllda Straírecht der Germanen, bls. 508—515, Brunner Deutsche Rechtsgeschichte II. 767, 783 o. s. frv., 837.
Beinir tenglar