Pjófamark (brcnnimark) namkvæmt islenzkum l'ógum 23 eða fóstru þeirra, skyldi færður sakaraðilja, sem sekt hafði þrælinn, og skyldi hann þá höggva hendur og fætur af þrælnum og láta hann síðan lifa svo lengi sem hann gæti.1) Forn lög íslenzk leyfðu að gelda göngumenn, og varðaði eigi við lög, þó að þeir fengju örkuml af eða bana.2) Hreppssóknarmenn máttu og taka ólöglega göngu- menn og hýða þá „fullri hýðing".3) En í þessu tilviki var þó ekki nauðsynlegt, að göngumaður hefði verið dæmdur til refsingar fyrir flakk sitt, sem annars varðaði almennt skóggang,*) svo að athöfn hreppssóknarmanna verður að telja einskonar sjálfsvöm hreppsfélagsins gagnvart ólög- legum flökkurum. Líkamsrefsingar eru annars fyrst heimilaðar hér á landi með ákvæðum lögbókanna Járnsíðu og Jónsbókar 1281, eftir fyrirmynd í lögum Norðmanna, eins og þau voru þá orðin. Auk brennimarksins, sem bráðum verður betur getið, og hýðinga, eru tvö fyrirmæli, þar sem líkamsrefsing er beinlínis ákveðin. Þann, sem lagði mann með hnífi, skyldi valdsmaður færa á þing og keyra þann hníf, sem hann stakk meo, gegnum hönd hans. Sams konar var, ef maður særði annan mann með skoti, Jónsbók Mannhelgi 14. kap. l'hinu fyrirmælinu segir, að brjóta skuli fram- tennur úr höfði þess manns, sem bitið hafði annan mann, Jónsbók Mannhelgi 15. Annars er á nokkrum stöðum gert ráð fyrir því í Jónsbók, að líkamsrefsing sé dæmd, en ekki sagt um það nánara, sbr. Mannhelgi, 16., 17. og 18. kap. og Þjófab. 21. kap. Hýðing (húðlát) var lögð við þjófnaði, en leyst gat brotamaður sig undan hýðingu með fégjaldi, ef hann hafði ekki stolið oftar en tvisvar sinnum eyrisvirði (6 álnum) eða markarvirði (48 álnum) fyrsta sinni, Jóns- bók Þjófab. 1. kap. Hýðingar voru lagðar við mörgum frændsemi- og mægðaspjöllum, hórbrotum og frillulífis- 1) Grágás I a 188, II. 400. 2) Grágús I b 203, II. 151. 3) Gragás I b 179, II. 258. 4) Grágás I a 140, II. 277, sbr. III. 412.
Beinir tenglar