Þjófamark (brennimark) samkvæmt íslcnzkum lögum 29 orðið sekur um eyrisstuld, að fá dauðadóm, ef hann stelur síðan til t. d. tveggja álna? Og með sama hætti mætti spyrja, hvort sá, sem einu sinni hefur stolið til merkur eða tveggja marka, hafi átt að hljóta dauðadóm, ef hann stelur til tveggja álna? Hvinnska er stuldur eða þýfska, enda segir í Þjófab. 1. kap., að sá „steli", sem fremur hvinnsku. Slík og þvílík atriði hafa dómendur víst mátt með fara samkvæmt Þingfararb. 4. kap. Vafalaust hefur áðurnefndum ákvæðum Jónsbókar um merkingu þjófa verið fylgt frá öndverðu eftir 1281. Ekki hef ég þó getað fundið dæmi þess, að brennimark hafi verið dæmt, þar til er alþingisbækur hefjast reglulega, nema ið fræga dæmi um Kvæða-önnu, sem Nýi annáll segir um árið 1424, að þá hafi verið merkt fyrir 20 árum.1) Þetta ár segir, að svo mikið hallæri hafi verið á Islandi, að kona þessi hafi lánað Þingeyraklaustri sex vættir af smjöri. Markið bendir til þess, að Kvæða-Anna hafi tvisvar stolið til eyris, því að mark var ekki á lagt, fyrr en eftir annað slíkt brot. Þó að ekki finnist nú dómar um þjófa- markið fram á síðara hluta 16. aldar, þá er það vitanlega engin sönn,un þess, að það hafi ekki verið tíðkað, þegar efni stóðu til, því að tiltölulega lítið hefur geymzt af dóm- um frá 14. og 15. öld. Eftir 1570, er lögmenn tóku að láta skrá alþingisbækur reglulega, svo að kunnugt sé, er allt af við og við verið að dæma menn til brennimerkingar. Og er það auðvitað enginn nýr siður, sem þá hefur verið upp tekinn, heldur hefur það verið framhald gamallar laga- framkvæmdar. En ekki hafa öll þjófnaðarmál komið til alþingis, þar sem brennimark var þjófi dæmt, því að einatt hefur verið látið við það sitja, sem lögmenn og sýslumenn hafa að gert í héraði með dómsmönnum sínum. Skulu hér á eftir nokkuð raktar aðgerðir lögmanna og lögréttu og síðar landsyfirdóms, þar sem þjófamark var dæmt. Árið 1572 segir í dómi Þórðar lögmanns Guðmunds- sonar, að Sumarliði nokkur Pétursson hafi tvisvar stolið 1) Annales Islandici I. 24.
Beinir tenglar