\s ' Málaihc5fcrð í hæntarétti 59 athugi það grandgæfilega, er hann gengur í gegnum dóms- skjöl héraðsdóms í opinberu máli, hvort rannsaka þurfi einhver atriði framar en orðið er. Verður hann þá að meta það, hvort rannsóknaratriði séu svo þýðingarmikil, að máli skipti að ráði, og gera verður hann sér grein fyrir því, hvort unnt muni nú að fá fræðslu um þau. Ef svarið verður játandi, þá verður hann að afmarka in nýju rannsókna- atriði, eins og hæstiréttur (og landsyfirdómur) geroi áður og senda svo í dómsmálaráðuneytið skjölin og fara fram á það, að það leggi fyrir héraðsdómara, að framkvæma framhaldsrannsókn svo fljótt sem unnt er. Sjálfsagt á ráðuneytið og að athuga sjálfstætt, hvort eigi kunni að vera önnur atriði, sem rannsaka þurfi, en sækjanda kann að hafa sézt yfir, og leggja þá jafnframt fyrir héraosdóm- ara að rannsaka þau. Þó að þessi nýja skipan ætti að firra hæstarétt nokkuð þeim töfum, sem rannsóknargallar í héraði á opinberum málum valda honum nú, þá má þó vel svo fara, að einstök mál þyki enn eigi nægilega prófuð, þegar þau koma til dómsins. Mætti orða það, að forseti dómsins hefði, ef efni þættu til standa, fund með dómend- um, þar sem metið væri, hvort framar væri rannsóknar þörf. Og sækjanda væri svo sagt privatim, að svo væri metið. Mundi dóminum sparast tími með þessum hætti. 2. Breytt tilhögun ágripa sú, er bréfið getur, mun valda málflytjendum, aðallega sækjanda, nokkurum verkauka frá því, sem nú er. En vafalaust verður það hinsvegar nokkur vinnuléttir bæði málflytjendum, er þeir vinna úr ágripunum sókn og vörn, og dómendum í dómstörfum sín- um, ef efnisskipun í ágripum er komið í það horf, sem í bréfinu greinir. En oft verður nokkur vandi að skipa efni svo hagsmiðlega, að eigi megi að finna. Skrá sú, sem í bréf- inu greinir, ætti og að verða til verulegs verkléttis bæði málflytjendum og dómendum, enda hafa nafnaskrár og efnis stundum verið gerðar af sækjanda í meiri háttav málum. Tvennt má að lokum orða í þessu sambandi: a) Vonandi verða hæstaréttarlögmenn vel við ákvörðun-