Tímarit lögfræðinga

						192                                   Tímarit lögfrceöinga

nánum tengslum við afbrot, ýmist framin brot eða fyrir-

huguð eða almennar aðgerðir þjóðfélagsins til að afstýra

afbrotum. Upptökuákvæðin eru á sviði réttarvörzlunnar,

aðallega varnarvörzlu, þó að stundum gæti einnig refsitil-

gangs. Það er þetta markmið, sem greinir upptöku frá

skattaálagningu og veldur því einnig, að ákvæði 67.

gr. stjórnarskrárinnar um eignarsviptingu taka ekki til

hennar.

II.

Skal þá að því vikið að ræða sérstaklega upptöku á ólög-

legum ávinningi samkvæmt 3. tölul. 1. mgr. 69. gr. hegnl.

Með ákvæði þessu er upptaka ólöglegs ágóða heimiluð í

miklu víðtækara mæli en áður hafði verið. Samkvæmt lög-

um þeim, er áður giltu um þetta efni, þ. e. 2. málslið 35.

gr. alm. hegningarlaga frá 1869, mátti ákveða með dómi,

að þeir munir skuli gerðir upptækir, sem fengizt hafa fyrir

glæp og enginn á löglegt tilkall til. Hér var aðeins kveðið á

um upptöku einstakra inuna, en talið var þó, að ákvæðið

tæki einnig til annars ávinnings af broti, svo sem peninga-

fjárhæðar, ef ágóðinn var til óeyddur og nægilega að-

greindur frá öðrum eignum sökunauts, þegar upptaka var

dæmd. Hafði þessi rýmkandi skýring stoð í hinum danska

texta laganna, sem í stað orðsins „munir" hafði orðið

„udbytte". Hins vegar var ekki heimilt, ef ágóðinn var

ekki til sérgreindur, að gera upptæka f járhæð, sem svaraði

til ávinningsins.

1. Greinilegt er, að ákvæði um upptöku ólöglegs ávinn-

ings verða ekki talin til refsifyrirmæla. Það getur engan

veginn talizt refsing að taka af manni muni eða önnur

verðmæti, sem hann hefur aflað með broti. Þjóðfélagið

viðurkennir ekki, að eignarréttur eigi að stofnast með þeim

hætti. Upptaka hefur hér einnig ótvíræðan varnaðartil-

gang. Það liggur í augum uppi, að freisting til að fremja

afbrot verður meiri, ef brotamaðurinn getur treyst því, að

hann muni halda ágóðanum af brotinu, enda þótt hann

verði uppvís að því og hljóti refsingu fyrir það. Ef ekki