Tímarit lögfræðinga

						Upptaka ólöglegs ávinnings.                            193

væri heimilt að gera ólögmætan ágóða upptækan, þyrftu

refsiviðurlög við ávinningsbrotum að verða að mun strang-

ari, sérstaklega þegar ekki liggur þyngri refsing við broti

en fésektir. Er þá heppilegra, að ríkið taki ágóðann, en

hafi refsinguna vægari.

2. Það er ávallt skilyrði fyrir upptöku samkvæmt 3. tölul.

1. mgr. 69. gr., að muna eða ávinnings hafi verið aflað

með broti. Með orðinu brot er átt við háttsemi, verknað eða

aðgerðarleysi, sem refsing er lögð við í lögum, hvort heldur

alm. hegnl. eða sérlögum. Ákvæðið tekur bæði til fullfram-

inna brota og tilraunar, en sjaldan mun þó vera um að

ræða ágóða af broti á tilraunastigi. Helzt mundi það koma

til greina um ólögmæt framlög til framkvæmdar brots eða

endurgjald fyrir að fremja það, sem sökunautur væri búinn

að taka við úr hendi annars manns.

Ef refsing verður ekki dæmd vegna sakhæfisskorts, þ. e.

ungs aldurs eða geðveiki, kemur til álita, hvort upptaka

muni vera heimil. Orðið „brot" mun í sumum samböndum

í hegningarlögunum mega skilja svo, að þar sé átt við hlut-

lægt brot eingöngu. Ástæður, sem liggja til grundvallar

því, að börnum er ekki refsað, eiga ekki við um sviptingu

ólöglegs ágóða. Þvert á móti virðist heppilegt frá varnaðar-

sjónarmiði, að þau haldi ekki ágóðanum. Ekki virðist

heldur eðlilegt, að geðveikir menn fái að njóta ávinnings

af broti, þó að refsing verði ekki dæmd vegna andlegs

ástands þeirra. Að sjálfsögðu er heimilt að dæma upptöku,

þó að saksókn sé felld niður samkvæmt 30. gr. hegnl. eða

refsing látin niður falla samkvæmt 74. eða 75. gr. Með því

að aðeins er heimilt, en ekki skylt, að dæma upptöku, gætu

sanngirnisástæður stundum leitt til þess, að ákvæðinu yrði

ekki beitt, þegar refsing er felld niður, t. d. vegna afsakan-

legrar lögvillu, sbr. 3. tölul. 74. gr.

Upptaka er heimil, þó að broti sé þannig háttað, að opin-

bert mál verði aðeins höfðað eftir kröfu þess, sem misgert

er við, en þá er og skilyrði fyrir upptöku, að refsikrafa

hafi komið fram frá réttum aðilja. Hins vegar er vafa-

samt, hvernig fara skuli, þegar um einkarefsimál er að