Tímarit lögfræðinga

						198                                   Tímarit lögfrœöinga

fyrir 1200 ki\, en selur hana aftur fyrir 1500 kr., þá er

spuming, hvort gera skuli upptækar 500 kr. eða 300 kr.

Hæstiréttur Noregs hefur svarað þessu á þá leið, að upp-

tæka beri að gera hærri f járhæðina. Rökstuddi hann það

á þá leið, að sölugildi vörunnar í höndum sökunauts hafi

ekki verið meira en hámarksverðið. Hann hafi haft frjálst

val um það, hvort hann seldi vöruna eða ekki, en þar sem

hann tók þann kost að selja hana, hafi ólöglegur ágóði

hans numið mismun á söluverðinu og hámarksverðinu.

Ef ólöglegur ágóði hefur verið fólginn í einstökum mun-

um, en þeir eru ekki lengur fyrir hendi, mun rétt að leggja

venjulegt söluverð þeirra til grundvallar jafnvirðisupp-

töku. Upptaka á jafnvirði muna er heimil, þó að þeir hafi

farizt af hendingu eða sökunautur eyðiiagt þá, eftir að

brot var framið. Ef hlutur hefur hins vegar farið forgörð-

um við framkvæmd brotsins, er ekki rétt að dæma jafn-

virðisupptöku, því að hluturinn hef ur þá aldrei orðið ágóði

í höndum sökunauts. Það er athugandi, að hin upptæka

fjárhæð þarf alls ekki að svara til skaðabótakröfu, sem

sá, er misgert var við, kynni að eiga á hendur sökunaut.

Um ákvörðun skaðabótakröfu gilda aðrar reglur en um

ákvörðun upptækrar fjárhæðar.

5. Þá er það einnig skilyrði fyrir upptöku ólöglegs ávinn-

ings, að um sé að tefla muni eða ávinning, sem enginn á

löglegt tilkall til.

Ef ágóðans hefur verið aflað með þeim hætti, að enginn

einstakur aðili hefur beðið tjón af því, er ofangreindu slál-

yrði augljóslega fullnægt. Sem dæmi um það má nefna

tilbúning og sölu vöru, sem er extra commercium. En þó

að sökunautur hafi auðgazt á kostnað annars manns, getur

atvikum verið svo háttað, að sá aðili eigi ekki neina lög-

varða endurgreiðslukröfu eða skaðabótakröfu á hendur

sökunaut. Svo mundi vera, ef fjárútlátin eru hlutdeild í

brotinu, t. d. framlag til framkvæmdar þess eða greiðsla

fyrir það, eða sjálfstætt brot, t. d. fémúta til embættis-

manns. Sama gildir, ef tilefni f járútlátanna er þannig, að

endurheimta f járins í dómsmáli bryti í bága við almennt