& Tímarit lögfræðinga og hagfræðinga. ósjaldan hafa komið fyrir, að hluthafar hafi orðið fyi'ir ærnum skellum af víxilábyrgðum eða sjálfskuldar- ábyrgðum, sem þeir hafa tekið á sig fyrir félögin. Og mörg félögin munu hafa endað með tjóni fyrir skuld- heimtumenn þeirra. Orsakirnar til þessara ófara eru vit- anlega margvíslegar. En ein ástæðan hefir sjálfsagt verið sú, að löggjöfin lét stofnun og starfsemi þessara félaga því nær algjörlega afskiftalausa. Hún lét menn vera nokkurnveginn sjálfráða um það, hvernig þeir höguðu stofnun og stjóm hlutafélaganna. Eg tel það vafalaust að af því hafi leitt að oft hafi verið vandað miður en skyldi -til stofnunar félaganna hér hjá oss og oft hafi félögunum af þeim orsökum verið gálauslegar stjórnað en vera bar, og að þetta, annaðhvort eða hvorttveggj a, hafi orðið þeim að aldurtila. Reynslan hefir hvervetna sýnt það, að þó hlutafélögin oft bæði séu hagfelt og gagnlegt félagsform, þá eru þó líka því félagsformi samfara ýmsir verulegir annmarkar. pað er hætt við að það verði misbrúkað til ýmiskonar fjárglæfra. Persónulega ábyrgðin er og hefir lengi verið ef svo mætti segja líftaugin í öllu viðskiftalífinu. J?að, að menn eiga á hættu að verða að svara til skuldbindinga sinna með öllum eignum sínum, hvetur menn til að sýna meiri varkárni og fyrirhyggju í ráðstöfunum sínum, bæði þegar um stofnun skuldbindinga er að ræða og eins þegar um efndir skuldbindinga er að ræða. í hlutafélögunum er ábyrgðin takmörkuð. Og tak- markaða ábyrgðin gerir menn fyrst og fremst kærulaus- ari. Petta gildir bæði um hluthafann og um stjórnendur félagsins. Sá sem leggur fé í hlutafélag við stofnun þess eða kaupir hlut í því síðar, veit það, að hann leggur aldrei meira á hættu en upphæðina, sem hann skrifar sig fyrir til félagsins eða sem hann greiðir fyrir hlut- inn. Hann sést því ekki eins fyrir og sá, sem gengur í félag, þar sem hann veit, að hann hættir ef til vill öllum eignum sínum. Líku máli gegnir um stjórnendur félagsins. peir eiga oft lítið á hættu sjálfir þó illa fari.
Beinir tenglar