Lagasöfnin. Einasta sjálfgilda (autentiska) lagasafn vor íslend- inga er A-d eild Stjórnartíðindanna, sem kem- ur út árlega frá og með 1874. En auk þeirra eigum vér stórmerkilegt lagasafn, Lovsamling for Island", sem þeir Jón Sigurðsson forseti og Oddgeir Stephensen deildarstjóri gáfu lengst af út í sameiningu. En vitanlega er hvorugt þessara safna við almenn- ings hæfi. Til þess er hvort um sig alt of stórt. Síðara safnið er 21 bindi og tekur til undir 800 ára. En Stjórn- artíðindin verða bráðum fimtug, og eldast vitanlega með ári hverju. Auk þess eru bæði söfnin alt of dýr. En þau eru hvorug lengur við hæfi lagamanna. Lögin eru annars vegar orðin mýmörg og mörgum breytt ár eftir ár, án þess að stofn og breytingar sé feld sam- an, og hins vegar er engin viðunanleg heildarefnisskrá til, hvorki við Stjórnartíðindin né Lagasafnið. Enda munu sárafáir lagamenn rannsóknarlaust vita deili jafnvel á öilum heldri lögum, og enginn á öllum. Af því leiðir, að lagaúrgreiðslur munu vera æði mis- jafnar í landi hér, og allmjög á reiki. Er þettahvortveggja í senn: angursefni samviskusömum embættismönnum og háskasamlegt réttarmeðvitund almennings og hagsmun- um hans. Til þessa hafa og margir góðir menn, jafnt leikir og lærðir, lengi fundið. Og upp úr slíkri meðvitund mun bæði Lagasafn handa alþýðu og Lagasafn próf. E e i n a r s A r n ó r s s o n a r haf a sprottið. En því miður féllu bæði í valinn fyrir örlög fram. Alþýðulagasafnið lést í árslokin 1909. Og Lagasafn próf. Einars nær ekki lengra en fram á árið 1873. Og sé eg sérstaklega eftir