Búnaðarrit

						11

þar á móti getur verið svo mikið af ómeltanlegum efn-

um, að pað sé skaðlegt.

Meltingin. Meltanlegu efnin í fóðrinu verða að

taka meiri og minni efnabreytingu, til pess að getatek-

izt upp í blóðið, og orðið líkamanum að notum. En

til pess verða dýrin að sundurliða pau efni, sem jurt-

irnar höfðu notað sér til vaxtar. ]?að er einkum við

meltinguna, að efnin sundurleysast. og ganga í önnur

sambönd, sem vanalega eru óbrotnari að samsetningu,

heldur en pá, er pau voru í jurtunum.

J>egar skepnan er fóðruð, sjá menn eigi annað en að

hún etur heyið, meira sézt ekki. J>etta pótti fróðleiks-

mönnunum lítið ; pess vegna hafa vísindin starfað að

pví, að rannsaka meltingu fóðursins, En meltingin er

svo margbrotin og yfirgripsmikil, að hér getur ekki átt

við, að henda nema á helztu atriðin.

J>egar skepnurnar tyggja fóðrið, skerst pað og merst

í sundur, svo að pað verður mikið hæfara að taka á

móti áhrifum meltingarvökvanna. Hesturinn tyggur

fóðrið mikið betur en nautgripir og sauðfé; af pví að

hann jórtrar ekki. En sökum pess að hann tyggur

fóðrið ekki nema einu sinni, þarf hann smágjörðara hey

og auðmeltara; pví að stórgjört og trónað hey getur

hann eigi búið eins vel undir meltinguna, og meltir pví

minna af pess konar heyi, en jórturdyrin.

MuimvatniS gefa munnvatnskyrtlarnir frá sér með-

an á tyggingunni stendur. J>að er mjög misjafnt, hve

mikið kemur af munnvatninu. |>egar skepnan er ný-

hyrjuð að eta, er pað mest, en svo smáminnkar pað,

eftir pví sem hún fyllist og etur hægara. Meðan skepn-

an jdrtrar, kemur og nokkuð af vatni í munninn, pó

minna en meðan á tyggingunni stendur.     Enn   kemur