Búnaðarrit

						12

og ætíð dálítið af munnvatni,sem skepnan rennir niður

án pess hún sé að eta eða jórtra; og hjá nautgripum

er pað talið um 1 pott á klukkutíma, en nokkuð minna

hjá hestum, eða  Vs—3U potts.

J>á er pað mjög mismunancli, hve mikið kemur af

munnvatni, eftir pví hvers fóðurs neytt er. A meðan

skepnan etur 2 pund af purru heyi, koma um 8 pund

af vatni í munninn; en ekki nema 1 pund, meðan hún

etur 2 pund af grasi á jörðunni, eða heyi, sem er ný-

slegið og hrátt. A pessu sést, hve óhentugt pað er fyr-

ir skepnur, að fara frá purru fóðri út á græna jörð, eða

af jörðu og inn að purru heyi, sem síðar verður Ijósar

sýnt fram á. Að tiltölu er munnvatnið einna mest hjá

nautgripum, enda er pað eiim fjarski; pví að sé naut-

gripur fóðraður með heldur perrnu og trénuðu heyi, pá

getur munnvatnið orðið yfir sólarhringinn 56 pottar.

J>egar litið er til pess, að allir munnvatnskirtlarnir

vega tæplega l'/a punds í nautgrip, sem vegur 800

pund, pá sést hve mikil starfsemi pessara kirtla er. Og

sézt pað hest, ef peir eru hornir saman við mjólkurkirt-

ilinn (júfrið) á kúnni, sem vegur, nýmjólkaður, að með-

altali um 20 pund fyrsta tímann eftir að kýrin hefir

horið.

Ætlunarverk munnvatnskirtlanna er töluvert mis-

munandi. Sumir stuðla einkum að pví, að hleyta fóðr-

ið, svo pað tyggist hetur og skepnan eigi hægra með að<

renna pví niður. Meóan á tyggingunni stendur eru pað

einkum pessir kirtlar, sem gefa að tiltölu mest frá sér

af munnvatni. Aftur á móti stuðla aðrir munnvatns-

kirtlar að pví, að gjöra efnabreyting á sum efnin, sem

eru í fóðrinu, og eru pað einkum peir kirtlar, sem gefa

munnvatn frá sér pá tíma, sem skepnan er hvorki að

eta né jórtra.

Að   munnvatninu   finnst  hvorki hragð né lykt, pó.