Búnaðarrit

						13

-er pað samsett af ýmsum efnum. Mestur hluti pess er

pó vatn, eða um 99u/o. ]?að sem eftir er, eru einkum

yms steinefnasambönd, og lítið eitt af holdgjafakenndu

efni (ptyalin), sem styður að pví, að mjölefnið breytist

í vínberjasykur. Að mjölefnið breytist i sykur fyrir á-

hrif munnvatnsins, getum vér fundið, ef vér tyggjum

brauð vel; pví að pá kemur sykurbragð að pví. J?ó

breytist lítið eða alls ekkert af mjölefninu í fóðri skepn-

anna í sykur, fyrr en pað hefir verið lengri eða skemmri

tíma í maganum. En með maga er átt við vömbina,

fagrakeppinn (rediculum), lakann og vinstrina hjá jórt-

urdýrum. — J>ar á móti er álitið, að munnvatnið verki

ekkert að efnabreytingu holdgjafaefnanna og feit-

innar.

Magavökvinii. í slímhimnu magans er mjög mik-

ið af smákirtlum, sem gefa frá sér vökva, sem nefndur

er magavökvi. Vökvi pessi er gagnsær, nær pví litar-

laus, bragðið af honum er saltkennt og súrt, en pó lítið.

Lyktin er og lítil en einkennileg. Meginhluti pessa

vökva er vatn; pó er dálítið í honum af uppleystum

steinefnum og sýrum. |>að eru pessar sýrur, sem gjöra

pað að verkum, að kæsirinn hleypir mjólkina; pví að

saltsýra hefir dregizt úr kálfsmaganum út í vatnið, sem

í honum er. |>egar fóðrið er komið í magann, verkar

pað örvandi á slímhimnu hans. Mismunandi er pó, hve

örvandi pað verkar; saltað fóður og pað fóður, sem heíir

í sér beisk efni, verka hvað mest. Einnig verkar munn-

vatnið, sem fer í magann, örvandi, sökum pess, að í

pví eru örvandi efni, t. a. m. salt. En við petta streym-

ir meira blóð að kirtlum magavökvans; gefa peir pví

meiri vökva frá sér, en pegar maginn er hálftómur.

J>egar fóðrið er komið í magann, byrjar hin eigin-

lega   melting.     |>ó eru pað einkum holdgjafaefnin, sem