Búnaðarrit

						60

purfa að hafa dálitla hreyfingu, og ungviðum og skepn-

um á vaxtarskeiði er áreynsla nauðsynleg endrum og

sinnum.

J>að eru einnig ýms smá-atriði, sem verður að var-

ast, pótt pað pyki ef til vill hégómlegt að benda á pað,

en »safnast pegar saman kemur«. Oregla á gjafalagi og

ópörf umgengni í húsum hindrar rósemi skepnanna.

J>ær eru pví með sífeldri ópreyju, rjátla fram og aftur,

eða »standa á stikli«, ef pær eru hundnar. Að eta af

háum og illa hlöðnum görðum, er og töluverð áreynsla;

pví að pá verða vöðvarnir að verka öfugt við pað, sem

peim er vanalegt og eiginlegt, og preytast pví meira

sökum pess. Ef garðar eru hreiðir, og ekki hirt um að

færa vel að skepnum, pá teygja þær sig mjög, til pess.

að ná í fóðrið; pví að græðgin knýr pær áfram til að

spara enga áreynslu. En pað er ekki einungis áreynsl-

an, heldur er pcá hætt við að skepnurnar misetist. Eins

er pað, ef hásar eru vondir, annaðhvort svo stuttir, að

skepnurnar verða að standa í hnút, og falla pá pyngdar-

línurnar ekki eðlilega, svo að vöðvarnir verða að verka

1 öfuga stefnu, sem preytir meira en ella; eða ef hás-

arnir eru svo harðir og ósléttir, að skepnurnar geta eigi

fengið hvíld á meðan pær liggja. — Margt fieira pessu

líkt mætti nefna: en ef menn skilja lögin fyrir pessu,

og hafa í hyggju að forðast pað, sem miður má fara,.

pá geta peir sjálfir fundið pað, sem varhuga er vert.

pað er mjög mismunandi, hvað skepnur af sömu.

tegund komast af með lítið fóður í samanburði við lík-

amspunga. Einkum á sá mismunur rót sína að rekja

til pess, hve sterk eða velhyggð meltingarfæri skepnan

hefir, til pess að ná næringunni úr fóðrinu. J>að er og

bundið við efnaskipti líkamans; pví meiri sem pau eru,

pví   meira   fóður  parf í samanburði  við   líkamspyngd.