Búnaðarrit

						147

pví pað verður ætíð óumflýjanlegt, að miða við einkvern

gildismæli jarða, er um pað væri að ræða, að setja lög

eða ákvarðanir um notkun peirra, bætur á peim, skatta

af peim og pess háttar. Eg skal hér að eins taka pað

fram, að eg álít að við jarðamatið ætti sérstaklega að

virða landsnytjar jarða, og í öðru lagi önnur hlynnindi,

svo sem veiði í sjó (í landhelgi) og vötnum, dúntekju,

fugltekju og pvíl. Hlynnindi af veiðiskap eru mjög ó-

stöðug og geta breytzt, og ef til vill alveg horfið á

stuttum tíma, svo sem t. d. laxveiði. Húu var fyrir

fáum árum mest ofarlega í ám; nú er hún mest við

ósana en horfin ofar, og verði farið að stunda að mun

laxveiði í sjó, er eigi ólíklegt, að kún minnki í ánum eða

hverfi. Bn pað væri ósanngjarnt að telja jörð pað til

kosta, og láta eiganda hennar eða nytjanda gjalda skatt

af peim nytkim, sem alveg væru horfnar án hans valda.

Ætti pví með lagaákvörðun einu sinni fyrir öll að gjöra

pað mögulegt, að taka til greina slíkar breytingar, án

pess að gjöra algert mat á jörðinni á ný, eða semja um

pað lagaboð í kvert skipti. Kúgildi ætti sbmuleiois að

vera metin sér, og jarðarhús, nema pví að eins, að

vissri reglu yrði komið á í pví, kve mikil kús ættu að

fylgja kverri jörð, eftir landsnytjamagni keunar eða bús-

áköfn.

Matið framfæri til dæmis pannig, að allar vissar

jarðarnytjar eftir meðalárs-afurð væru virtar til peninga

(brúttó), og hvert 100 króna1 virði gjört cr; síðan væri

tilkostuaðurinn við að nytja hana virtur, og jörðummi

eftir pví fiykkt. í fyrsta flokki væru pær jarðir, er

nytjaðar yrðu með yfil 75°/o arði(nettó); í öðrum flokki

50—75 %> nettó; í þriðja flokki 25—50 % nettó; í fjórða

1) AubvitaB   mætti  cins vol roikna eí'tir álnum á landsvísu og

noi'na 100 cba 120 álnir hundrao o. s. frv.

10*