Búnaðarrit

						149

næst að spyrja, hvernig ráða eigi bót á því. Eg er nú

í töluverðum vanda með pá spurningu. Víst er um pað,

að pví verður eigi kippt í lag á skömmum tíma eða í

fljótu bragði, og eigi nema með laga-ákvörðunum, er

standi í sambandi við aðrar landbúnaðarlaga-ákvarðanir,

til dæmis að eigi mætti leigja nema í einu lagi jörð, er

minni væri en 10 hndr. 2. flokks og eigi minni hluta

úr jörðu en 10 hndr. (2. flokks); að leggja skyldi til

höfuðjarðar eða annarar hjáleigu allar hjáleigur, er hefðu

minna land en 5 hndr. (2. fl), og að leggja mætti til

höfuðjarðar eða annarar hjáleigu allar aðrar hjáleigur1,

er eigi lægju íjær hver annari en lUo mílu (400 faðm.),

með vissum skilyrðum um ræktunarástand höfuðjarðar-

innar; til dæmis að % eða allt tún heimajarðarinnar

(höfuðjarðarinnar) væri sléttað og í svo góðri rækt, að

pað gæfi af sér minnst 30 vættir töðu af dagsláttu

hverri, eða pvílíkt; og að tvær höfuðjarðir, er önnur eða

báðar væru minni en 10 hndr. (2. fl), mætti Ieggja

saman, ef pær lægju eigi fjær hver annari (túnin) en

'A mílu (1000 faðm.), ef sami maður ætti báðar, o.s.frv.

Býli, er hefðu minna land en 5 hndr. (2. fl., p. e. minna

en 250 kr. arð af landsnytjum, nettó), ættu eigi að byggj-

ast sem sérstök landjörð. TJm pau býli, par sem út-

róður er aðalatvinnuvegurinn, er öðru máli að gegna.

Eftir jarðabókinni 1861 eru í Suðuramtinu (að und-

antekinni Eeykjavík) 1335 hðfuðjarðir, par af 317 und-

ir 10 hndr., en 72 undir 5 hndr.; 255 höfuðjarðir

eru með hjáleigum eða afbýlum, sem samtals eru 675 í

amtinu. Flestar af hjáleigunum eru undir 10 hndr.,

sjálfsagt fullir 2/a (pótt pað sé eigi hægt að sjá með vissu,

1) pað er skilyrðislaust leyft í ábúðarlögunum 12. janúar 1884,

1. gr., að hjáleigur mogi leggja til heimajarðar eða annarar hjá-

leigu hennar. En því að eins bætir hin niðurlagða hjáloiga heima-

jörðina, að hún liggi hagkvæmilega til að nytja.