Búnaðarrit

						150

því að höfuðjörð og bjáleigur eru oft metnar saman), og

líklega '/a undir 5 hndr., þannig, að býli undir 5 hndr.

séu 297, en býli undir 10 hndr. 767, eða tæpir 2/s af

öllum býlum; hjáleigur og býli undir 10 hndr. eru sam-

tals 992, eða tæpur helmingur allra býlanna. Johnsen

telur (1845) 1912 jarðir með 2582 ábúendum, og eru þá

tvíbýli á 670 jörðum, eða meira en þriðju hverri. Eftir

jarðabókinni 1861 eru býli 2010 eða 98 býlum fleira

en 1845. Gjöri maður ráð fyrir sama hlutfalli milli

jarða og ábúenda nú og þá, eru peir nú 2710. Tvíbýli

eða fleirbýli mun óvíða vera á smærri jörð en 10 hndr.

og að líkindum hvergi á jörðum undir 5 hndr.; því ár-

ið 1885 eru búendur á 5 hndr. og þaðan af meira

2017. Séu því öll smábýlin (undir 10 hndr.) 992 dreg-

in frá sem einbýlisjarðir, verður á hinum 1018 stærri

býlum 859 tvíbýli, en 159 einbýli, eða eftir því fleiri,

sem mörg eru fleirbýlr. J>ótt petta séu eigi áreiðanlegar

tölur, sýna þær þó ljóslega, að mestur fjöldinn af bú-

endum í Suðuramtinu býr á sináum býlum eða í tví-

býli, sem bæði er orsök og einkenni fátæktar og þröngra

kjara. Meðan þanuig er ástatt fyrir bændastótt vorri,

er eigi mikils af henni að vænta. Eftir þessari áætlun

um búendatöluna, bj{r hver að jafnaði á 10. i hndr.; til

að auka býlin um þriðjung, eða upp í full 15.2 hndr.,

þyrfti að fækka ábúum ura þriðjung, eða niður í 1806,

en býluin fækkaði þó að eins um 204, þ. e. ekki fullt

um 1 hjáleigu fyrir hverja höfuðjörð, sem hjáleigur fylgja.

J>að áliti eg mikla bót, yrði það undir því fyrirkomu-

lagi, er leiddi til þess, að binir óhæíari ábúendur gengi

íir og hin óhæfustu býli.

|>að er eitt mikla meinið, að bændur verða að

flytja með sér öll sín búsáhöld og að sumu leyti húsin

líka milli jarðanna, við hina iðulegu búferlaflutninga

fram   og   ai'tur,   og   það   undir  vorum mjög óþægilegu