Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hugur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hugur

						Asetningur                                                                                        Hugur
svínið." En þótt orðalag gefi þarna til kynna ákveðin markmið er það
kannski fremur lýsing á andlegu ástandi gerandans en á markmiði
drápsins sem er framtíðarástand sem framkallað er með drápinu. Þetta
sýnir okkur að hluta til greinarmuninn á almenna skilningnum á hvöt
og ásetningi. Rétt væri að segja að almennt hafi „hvöt til athafnar" víð-
ari og fjölbreyttari notkun en „ásetningur með athöfn".
Þegar maður segir hver hvöt hans hafi verið, og notar þá hversdagsleg-
an skilning orðsins en jafhframt þann sem leggur ekki að jöfnu „hvöt" og
„ásetning", er hann ekki að segja frá „andlegri orsök" í mínum skilningi.
Staðreyndir um andlega orsök geta þó gert fullyrðingu hans um hvötina
skiljanlegri. Og þótt hann segi frá hvöt sinni af hreinskilni og án þess að
ljúga, það er án þess að segja það sem hann veit eða jafnvel bara grunar
að sé ósatt, getur skoðun á ýmsum hlutum, þar með talið andlegum or-
sökum, leitt til þess að bæði hann og annað fólk dragi þá ályktun að yf-
irlýsing hans um hvöt sína hafi verið ósönn. Mér sýnist þó andleg orsök
sjaldnast vega þungt meðal þess sem huga þarf að. Hvað varðar mikil-
vægi þess að huga að hvótum til athafha, gagnstætt því að huga að
ásetningnum, er ég mjög fegin að ég skuli hvorki skrifa siðfræði né bók-
menntagagnrýni þar sem slíkar hugleiðingar eiga heima.
Hvatir geta varpað ljósi á athafhir en það þýðir ekki að þær ákvarði at-
hafhir í þeim skilningi að þær valdi þeim. Við getum sagt eitthvað á borð
við: „Sannleiksást hans olli því að ..." og slíkur talsmáti á eflaust þátt í
að við lítum svo á að hvöt sé það sem framleiðir eða framkallar val. En
þetta þýðir öllu heldur: „Hann gerði þetta af sannleiksást" og það túlkar
athöfh hans.
Ef litið er til þess ruglings sem hlýst af af því að gera skarpan greinar-
mun á hvötum og ásetningi og að skilgreina hvatir sem það sem ákvarð-
ar val kann að vera freistandi að hafna bæði því að til sé andleg orsök-
un og að „hvöt" þýði eitthvað annað en „ásetningur." Þessi freisting er þó
á misskilningi byggð. Ruglingur á sér stað ef við hugum ekki að því að:
1) Fyrirbæri sem eru réttnefnd andleg orsökun eru til þar sem ætlast má
til að fá þá tilteknu gerð svars sem um var rætt hér að ofan við spurn-
ingunni „hvers vegna?" 2) Andleg orsökun er ekki bundin við val eða at-
höfh sem framkvæmd er af vilja eða ásetningi heldur á hún við í víðara
samhengi. Hún á við hið víðara svið hluta sem gerandinn þekkir á ann-
an hátt en sem áhorfandi og getur því átt við um athafnir sem eru óvilj-
andi. 3) Hvatir eru ekki andlegar orsakir. 4) Hægt er að nota „hvöt" um
annað en „ásetning með athöfn."
Hefnd og þakklæti eru dæmi um hvatir. Ef ég drep mann í hefndar-
skyni get ég sagt að tilgangurinn sé að ná fram hefhdum eða að hefhd sé
markmið mitt en hefnd er þó ekki einhver annar hlutur sem fenginn er
33
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV