Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hugur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hugur

						Hugur                                                                               G.E.M. Anscombe
með því að drepa manninn heldur er drápið sjálft hefndin. Ef ég er spurð
hvers vegna ég hafi drepið hann svara ég: „Vegna þess að hann drap
bróður minn." Þetta svar, sem lýsir áþreifanlegum liðnum atburði, get-
um við borið saman við svar sem lýsir áþreifanlegu ástandi í framtíðinni
og sem við fáum stundum í yfirlýsingum um markmið. Hið sama á við
um þakklæti, iðrun og vorkunnsemi. Þessar hvatir eru frábrugðnar hvöt-
um á borð við ást, forvitni eða örvæntingu á eftirfarandi hátt: Bent er á
eitthvað sem hefur gerst (eða er að gerast) sem grundvöll athafhar eða
aðgerðarleysis sem hefur ýmist góðar eða slæmar afleiðingar fyrir þá
persónu sem athöfnin beinist að (það getur verið maður sjálfur, svo sem
þegar um eftirsjá er að ræða). Ef við vildum til dæmis útskýra hefnd
segðum við að hún snerist um að skaða einhvern annan vegna þess að
hann hefði valdið okkur skaða. Við ættum ekki að þurfa að bæta við
lýsingu á tilfinningunum sem framkalla athöfhina eða hugsununum
sem fylgdu henni. Hins vegar verður það ekki skýrt á neinn sambærileg-
an hátt þegar sagt er að einhver geri eitthvað af vináttu. Eg vil kalla
hefnd, þakklæti, iðrun og vorkunnsemi „afturvísandi hvatir" og aðgreina
þær frá hvótum í hversdagslegum skilningi.
Hvatir í hversdagslegum skilningi eru mjög erfitt viðfangsefni sem ég
vil ekki ræða í löngu máli. Hugum að þeirri staðhæfingu að ein af hvöt-
um mínum til að skrifa undir áskorun hafi verið aðdáun á flutnings-
manni hennar, X. Þegar ég er spurð: „Hvers vegna skrifaðirðu undir?"
svara ég: „Nú, í fyrsta lagi gerði X sem fiutti tillöguna ..." og lýsi því sem
hann gerði, full aðdáunar. Ég get bætt við: „Auðvitað veit ég að þetta er
ekki fullnægjandi ástæða til undirskriftar en ég er samt viss um að þetta
var eitt af því sem hafði mest áhrif á mig." Þetta þarf ekki að þýða: „Ég
hugsaði meðvitað um þetta áður en ég skrifaði undir." Eg segi „Hugum
að þessu" en horfi í raun til þess að segja „við skulum ekki huga að því
hérna." Það er of flókið. Greinargerðin fyrir hvötum sem prófessor Ryle3
hefur gert vinsæla virðist ófullnægjandi. Hann mælir með því að „hann
grobbaði af hégómagirni" sé túlkað sem „hann grobbaði ... sem fullnæg-
ir lögmálslíku staðhæfingunni að hvenær sem hann fær tækifæri til að
tryggja sér aðdáun og öfund annarra gerir hann hvaðeina sem hann tel-
ur að framkalli þessa aðdáun og öfund." Þarna velur Ryle nokkuð und-
arlega krókaleið til að koma á framfæri því sem hann virðist vera að
segja. Eg fæ ekki botn í það öðruvísi en að hann sé að gefa til kynna að
ómögulegt sé að segja að maður hafi grobbað af hégómagirni nema hann
hagi sér alltaf hégómlega, eða að minnsta kosti mjóg oft. Þetta virðist
ekki vera satt.
Tilvísun til hvatar (af því tagi sem ég kalla „hvatir í hversdagslegum
3     Gilbert Ryle (1949), The Concept ofMind. London: Hutchinson & Company.
34
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV