Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hugur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hugur

						Ásetningur                                                                                        Hugur
skilningi," gagnstætt afturvísandi hvötum og ásetningi) jafngildir því að
segja eitthvað á borð við: „Líttu á athöfnina í þessu ljósi." Þegar eigin at-
hafnir eru útskýrðar með vísun til hvatar er ákveðnu ljósi varpað á þær.
Svona skýring fæst oft sem svar við spurningunni „Hvers vegna?" Hvort
ljósið sem maður varpar á eigin athöfn er hið rétta ljós er sérdeilis erfið
spurning.
Hvatirnar aðdáun, forvitni, illgirni, vinátta, ótti, sannleiksást og ör-
vænting, ásamt fjólda annarra, eru ýmist af þessari flóknu gerð eða
framvísandi og blandaðar. Eg kalla hvöt framvísandi ef hún felur í sér
ásetning. Til dæmis jafngildir það að segja að einhver hafi gert eitthvað
af ótta við x oft því að segja að hann hafi gert það til að forðast x eða til
að x mundi ekki gerast.
Snúum okkur nú frá hvötum í hversdagslegum skilningi og „túlkandi"
hvötum og að afturvísandi hvötum. Hvers vegna er það svo að þegar um
er að ræða hefnd, þakklæti, meðaumkun eða iðrun er hinn liðni atburð-
ur (eða núverandi ástand) ástæða til athafnar en ekki bara andleg or-
sök?
Það athygliverðasta við þessar fjórar hvatir er hvernig þær fela í sér
gott eða illt. Ef ég er einhverjum þakklát er það vegna þess að hann hef-
ur gert mér eitthvað gott, eða að minnsta kosti tel ég hann hafa gert það,
og ég get ekki sýnt honum þakklæti með einhverju sem ég ætla að muni
skaða hann. Ef ég iðrast hef ég andstyggð á ákveðnum hlutum sem
gerðu mér gott. Ég gæti ekki sýnt iðrun með því að skemmta mér eða
vegna einhvers sem ég teldi ekki illt. Ef ég leita hefnda og geri eitthvað
sem reynist koma sér vel fremur en illa fyrir óvin minn er athöfn mín,
með því að vera óvininum hagstæð, orðin óviljaverk.
Þetta er lykillinn að þeim vanda sem við okkur blasir. Ef gerandinn
þarf bæði að líta svo á að hann komi einhverju góðu eða slæmu til leið-
ar með athöfninni og að ákveðinn atburður úr fortíðinni sé annað hvort
góður eða slæmur til að hægt sé að segja hann ástæðu athafnarinnar þá
er þessi ástæða ekki andleg orsök heldur hvöt. Það sýnir sig þegar ger-
andinn hugleiðir svar sitt við spurningunni „Hvers vegna?"
Svo gæti virst sem þetta væri ekki það sem mikilvægast er í þessu
sambandi heldur hitt að hægt er að spyrja um fyrirhugaða athöfn og
svarið getur þá falið í sér eitthvað um fortíðina: „Ég ætla að drepa hann."
- „Hvers vegna?" - „Hann drap fóður minn." En vitum við hvað fyrirætl-
un um athöfn er annað en að í henni felst forspá sem réttlætt er með til-
vísun í ástæðu til athafnar? Auk þess er merking hugtaksins „ástæða til
athafnar" nákvæmlega það sem við leitumst við að skýra hér. Er ekki
hægt að spá fyrir um andlegar orsakir og afleiðingar þeirra, eða jafnvel
afleiðingarnar eftir að orsakirnar hafa átt sér stað? Til dæmis: „Þetta á
35
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV