Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hugur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hugur

						Hugur                                                                              G.E.M. Anscombe
eftir að reita mig til reiði." Hér er kannski rétt að benda á að mistök eru
að ætla að ekki sé hægt að eiga val um það hvort athöfh eigi að fylgja
hvöt. Dæmi um slíkt gæti verið þegar Platon segir við þræl: „Ég mundi
berja þig ef ég væri ekki reiður." Annað dæmi væri maður sem hefði fyr-
ir reglu að segja aldrei neitt um ákveðna manneskju vegna þess að hann
gæti ekki talað um viðkomandi án þess að gefa í skyn öfund - nú, eða að-
dáun.
Við höfum nú gert greinarmun á afturvísandi hvöt og andlegri orsök.
Við höfum komist að því að það sem gerandinn gefur upp sem svar við
spurningunni „hvers vegna?" er, að minnsta kosti hér, ástæða til athafh-
ar ef hann lítur á það sem gott eða illt og athöfh sína sem gagn- eða skað-
lega. Ef við gætum til dæmis leitt honum fyrir sjónir að sú athöfh sem
hann hefur hefnt sín fyrir eða athöfnin sem hann hefur framið í hefnd-
arskyni hafi verið með öllu skaðlaus eða jafhvel til góðs þá gefur hann
ekki lengur upp ástæðu fyrir verknaði sínum nema að undanförnum orð-
unum „ég hélt." Ef um er að ræða fyrirhugaða hefnd lætur hann annað
hvort af áætlun sinni eða breytir ástæðu sinni. Engin slík uppgötvun
gæti haft áhrif á fullyrðingu um andlega orsökun. Enn liggur ekki fyrir
hvort gagn og skaði gegna almennt lykilhlutverki í ásetningshugtakinu.
Þegar hér er komið sögu hefur aðeins verið fjallað um gagn og skaða til
að greina afturvísandi hvöt frá andlegri orsök. Þegar spurningunni
„hvers vegna?" um yfirstandandi athöfh er svarað með lýsingu á fram-
tíðarástandi hefur andleg orsök þegar verið útilokuð með tilvísun til
framtíðar. Enn sem komið er virðist óþarfi að telja ásetninginn góðan eða
slæman í eðli sínu.
En lítum nú á eftirfarandi dæmi:
Hvers vegna gerðirðu það?
Vegna þess að hann sagði mér það.
Er þetta orsök eða ástæða? Það virðist að miklu leyti velta á því hver at-
höfhin eða kringumstæður hennar hafi verið. Oft er réttast að hafha öll-
um greinarmuni á því hvort eitthvað er ástæða eða orsök af því tagi sem
um er að ræða. Slíkri orsök var einmitt lýst sem því sem óskað er eftir
þegar gerandinn er spurður hvað hafi leitt til athafharinnar en það að
gefa upp ástæðu gæti talist fullnægjandi svar við slíkri spurningu. Og
hvernig ættum við að greina milli orsakar og ástæðu ef við hefðum hengt
hattinn okkar á snaga vegna þess að gestgjafinn hefði sagt: „Hengdu
hattinn þinn á snagann þarna"? Ég held það væri ekkert fremur rétt að
kalla það ástæðu en andlega orsök þótt hlýðnin við beiðnina feli í sér
skilning á orðunum sem sögð eru. Þetta má líta á sem tilraun til að
36
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV