Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hugur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hugur

						Hugur                                                                                 Stefán Snævarr
„efahyggju um túlkanir" og spannar hún bæði þá skoðun að túlkun sé
huglæg (súbjektíf) og þá kenningu að réttmæti hennar sé afstætt við
túlkunarsamfélög. Eg skilgreini „efahyggju um túlkanir" sem „þá skoð-
un að réttmæti túlkana verði hvorki stutt né hrakið með rökum sem
hafa altækt (úníversalt) gildi" en bæði hug- og afstæðishyggja falla und-
ir þá skilgreiningu.2 „Hlutlægnishyggju" skilgreini ég sem „þá skoðun að
til séu sannar, óvéfengjanlegar túlkanir á bókmenntaverkum og að verk-
in hafi gefið, hlutlægt eðli". Hlutlægnissinninn er kannski til í að viður-
kenna að sum verk séu margræð en segir að góð túlkun dragi alla túlk-
unarmöguleika margræðs verks fram í dagsljósið. Fjölræð bókmennta-
verk verða nefhilega ekki túlkuð að vild, túlkunarmöguleikarnir eru
gefnar stærðir.3
Úr því ég er á annað borð byrjaður að punda skilgreiningum á lesend-
ur þá læt ég fljóta með skilgreiningu á skynsamlegri túlkun: „Túlkun er
skynsamleg ef hún er bæði rökstyðjanleg og hrekjanleg4 og ef rökin með
og móti henni hafa altækt gildi". Takið eftir að ég ræði aðeins nægjanleg
skilyrði þess að túlkun sé skynsamleg en læt liggja á milli hluta hvort
hægt sé að finna nauðsynleg skilyrði að auki. Takið líka eftir muninum
á skynsamlegum og hlutlægum túlkunum eins og ég nota þessi orð: í
fyrsta lagi eru þær hlutlægu óvéfengjanlegar, þær skynsamlegu ekki. í
öðru lagi verða þær hlutlægu að vera sannar, þær skynsamlegu þurfa
þess ekki, því röng en velrökstudd og auðprófanleg túlkun er skynsam-
leg. I þriðja lagi geta túlkanir verið skynsamlegar þótt bókmenntaverk
hafi ekkert hlutlægt eðli. Vel má vera að efhisheimurinn hafi ekkert
hlutlægt eðli og sé að hluta sköpunarverk máls okkar og skynfæra en
samt eru til rökstyðjanlegar og hrekjanlegar tilgátur um hann. Við þetta
má bæta að skynsamleg túlkun verður í einn stað að segja eitthvað
áhugavekjandi og af viti um verkið, ef hún býður aðeins upp á sjálfsögð
(„triviel") sannindi er hún lítils virði. í annan stað verða að vera til góð
rök fyrir því að hún brjóti ekki í bága við meintar staðreyndir um bók-
menntaverkið, í þriðja lagi verður verður hún að vera laus við röklegar
mótsagnir.
2     I þessari grein nota ég „hughyggja" í merkingunni „súbjektífismi", ekki „ideal-
ismi". Því getur hughyggjumaður um bókmenntatúlkanir verið harsoðinn efnis-
hyggjumaður.
3     Þessi er í megindráttum skoðun hlutlægnissinnans Monroe Beardsleys. Beards-
ley: Aesthetics. Problems in the Philosophy of Criticism (Hackett: Indianapolis,
1981) t.d. bls. li.
4     Hrekjanleg er sú tilgáta sem getur hugsanlega verið röng og er prófanleg í einum
eða öðrum skilningi orðsins. Reynslan er gjarnan prófsteinn tilgátu. Ég sé samt
ekkert gegn því að kalla tilgátu „hrekjanlega" ef hægt er að prófa röklegt sam-
hengi hennar. Óskýrt orðuð tilgáta er illprófanleg hvað röklegt samhengi varðar.
56
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV