Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hugur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hugur

						Hugur                                                                                 Stefán Snævarr
hvort sá æsingur sem ég finn til hið innra sé réttnefhdur „reiði".10
Þannig eru geðshræringar alls ekki handan vits og visku.11 Gagnstætt
því eru skynjanir (e. sensations) á borð við sársauka gjörsneyddar skyn-
semi, þær eru hreinar upplifanir. Vandséð er hvernig tilfinningaleg túlk-
un á bókmenntaverki geti verið hrein skynjun, tilfinning til verks hefur
viðfang og sver sig með því í ætt við geðshræringar. Geðshræringar hafa
ævinlega viðfóng, menn eru ástfangnir af einhverju/m, hata ein-
hvern/eitthvað, eða eru hrifhir af tilteknu skáldriti.
Bretinn Frank Palmer snýr þessu faðirvorinu upp á bókmenntatúlkan-
ir. Hann segir að hafi ég tilfinningalega afstöðu til bókmenntaverks þá
hvílir hún á slæmum eða góðum rökum. Ég gæti hafa fyllst fyrirlitningu
á verkinu vegna þess að ég misskildi ákveðinn kafla gróflega, tilfinning
mín er því ekki réttmæt. Að skilja tiltekið skáldverk þýðir m.a. að mað-
ur viti hvaða tilfinningar til verksins mönnum beri að hafa. Finnist
mönnum Hamlet fyndinn er það í flestum tilvikum merki um misskiling
á verkinu, segir Palmer. Hann ber bókmenntaskilning okkar saman við
mannskilning. Til að geta skilið fólk og skáldverk er ekki nóg að búa yf-
ir þekkingu á staðreyndum, menn verða líka að geta haft réttu tilfinn-
ingarnar til viðfangsins í réttum mæli á réttum augnablikum. Ekki þarf
að fara í grafgötur um áhrif Aristótelesar á þessar umþenkingar.12
Ég er að miklu leyti sammála þeim félögum Aristótelesi og Palmer.
Gallinn við boðskap Bretans er aðallega sá að hann hefur ofurtrú á hlut-
lægni listkennda. Eg fæ ekki séð hvernig við getum vitað með öruggri
vissu hvaða tilfinningar okkur beri að hafa til tiltekins skáldverks. Við
getum ekki útilokað að einhverjum takist að sýna fram á að réttast sé að
hlæja að Hamlet. En takið eftir að viðkomandi verður að rókstyðja að
skilja beri Hamlet sem gamanleik og að sá rökstuðningur hlýtur að vera
fallvaltur. Þannig eru listkenndir ekki fjarri lendum skynseminnar því
rökstuðningur og fallvelti eru hennar aðal. Túlkanir á listaverkum gætu
því verið gegndreypa af geðshræringum án þess að sú staðreynd styrki
málstað hughyggjunnar.
Þrautalending hughyggjumannsins kann að vera sú að óska túlkunum
norður og niður og bæta við að menn ættu bara að njóta textanna og nota
þá sér til framdráttar. Susan Sontag var mjög á þeirri skoðun og sagði
10   Anthony Kenny: Action, Emotion and Will (London: Routledge and Kegan Paul,
1963) bls. 68-69.
11   Eins og glöggur lesandi sér ver ég hér vitskenninguna um tilfinningar. Ágætan
inngang að henni má finna hjá Kristjáni Kristjánssyni: „Um geðshræringar", Af
tvennu illu (Reykjavík: Heimskringla, 1997) bls.63-94.
12   Frank Palmer: Literature and Moral Understanding (Oxford: Clarendon Press,
1992) bls. 224.
60
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV