Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hugur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hugur

						„Sálin í Hrafnkötlu"                                                                          Hugur
séð að vansönnun kenninga standi náttúruvísindunum fyrir þrifum, hví
skyldi hún bitna verr á bókmenntatúlkunum?
Fer nú að fjúka í flest skjól fyrir almennri efahyggju. Ekki fitnar hlut-
lægnissinninn fyrir vikið, því eins og ég gaf í skyn er sennilega rétt að
allar tilgátur séu vansannaðar. Hin eina sanna túlkun á bókmennta-
verki er tæpast til, fjölhyggja virðist betri kostur en hlutlægnishyggja.
Frá efahyggju til fjölhyggju
Áður en við lýsum fjölhyggjumenn sigurvegara í stríðinu við efasinna og
hlutlægnissinna skulum við freista þess að svara þeirri spurningu hvers
vegna efahyggjan er svona vinsæl. Ein ástæðan er sú að skáldlegar túlk-
anir á bókmenntum virðast oft frjórri en vísindalegar túlkanir, önnur að
túlkanir eru margháttaðar, og sú þriðja að þær sýnast gjarnan skýja-
skraf, spekúlasjónir. Við skulum nú líta nánar á þessi mál.
Sá hefur löngum verið plagsiður hughrifsmanna (impressjónista) á
borð við Walter Pater að rita skáldlega um skáldskap, kveðast á við
skáldið. Mörgum okkar þykir það hið besta mál, lítið er spunnið í þurr-
lega skrifaða bókmenntatúlkun þar sem textinn er greindur í sundur
eins efni í tilraunastofu. Okkur finnst oft sem snjöll myndhverfing eða
góð samlíking segi meira um bókmenntaverk en vísindaleg greining. Og
þá segir hughyggjumaðurinn kannski að skáldlegar túlkanir á bók-
menntum hæfi viðfanginu betur en vísindaleg greining. Túlkandinn er
ekki sérfræðingur heldur leikmaður sem leikur sér að textanum, túlkan-
ir hans hafa ekkert með skynsemi að gera. Því hafi hughyggjan vinning-
inn þegar dýpra er skyggnst. Vandinn er sá að ef hughyggjumaðurinn
viðurkennir að beiting myndhverfinga og líkinga sé snar þáttur í skáld-
legum túlkunum á skáldskap þá verður hann að játa að slíkar túlkanir
geta haft skynsemisþátt. Ef ég segi í fúlustu alvöru „ljóð Jónasar, „Ásta",
er Mein Kampf ástarljóðanna" virðist myndhverfingin svo fáránleg að
hún krefst sérstakra skýringa, m.ö.o. rökstuðnings. Rökstuðnings er líka
þörf við samlíkingu á borð við „kveðskapur Jónasar er eins og tónlist
Mozarts". Menn geta til dæmis bent á kliðmýkt og áreynsluleysi beggja
og stutt mál sitt með dæmum um list þeirra. I stuttu máli sagt virðist
samlíkingin hitta í mark, ólíkt myndhverfingunni sem ég nefhdi. Skáld-
legt mál og skynsemi er því ekki eins fjarlæg hvort öðru og ætla mætti,
til eru mælikvarðar á ágæti myndhverfinga og líkinga.
Margur lesandi spyr sig kannski hvers vegna höfundur hafi ekki rætt
mál sem hann tæpti á í upphafi greinarinnar, nefnilega „missættis-vand-
ann". Efasinnar gera sér gjarnan mat úr þeirri staðreynd að lítið sam-
69
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV