Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hugur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hugur

						Gagnrýni siðfræðinnar og gildi mannlífsins                                       Hugur
mynd mína og hamingjuleið.9 En þegar ég fæst við spurninguna „hvað
ber mér að gera?" þá gengst ég undir þá ópersónulegu kröfu að gera það
sem stenst skoðun undir hinu „siðferðilega sjónarhorni". Undir því sjón-
arhorni leitast menn við að meta gildi útfrá hagsmunum „hvers sem er"
en ekki út frá farsældarhugmyndum tiltekinna einstaklinga eins og eðli-
legt er með gildi í flokki 2). Þess vegna snýst rökræða um gildin í flokki
1) um það hvort þau geti öðlast samþykki allra í frjálsri og upplýstri rök-
ræðu þeirra sem þau varða. Þetta er rökræða um leikreglur og ég held
því fram að hún sé mikilvægasta hlutverk siðfræðinnar.
Þótt ég hafi haldið því fram að að margt, svo sem uppeldi, góðar bók-
menntir, trúariðkun, sem og samræður við sálusorgara, sálfræðinga og
vini, geti verið áhrifaríkara til merkingarbærs lífs, mannbóta og farsæld-
ar heldur en siðfræðileg rökræða, þá hef ég aldrei neitað því að það sé
mikilvægt hlutverk siðfræðinnar að greina og rökræða þau lífsgildi sem
menn leggja til grundvallar sjálfsskilningi sínum og hamingjuleit. En sú
rökræða lýtur sem betur fer öðrum lögmálum en samræðan um þau gildi
sem tengjast alhæfanlegum leikreglum. Markmið siðfræðilegrar rök-
ræðu um gildi í flokki 2) er öðru fremur að skýra sjálfsskilning og sjálfs-
mynd viðkomandi einstaklings, auðvelda honum að styrkja heilindi sín
og leita hamingjunnar á eigin forsendum.10 Þessi gildi tengjast hug-
myndum um sjálfsmyndun einstaklingsins, þeirri „fagurfræði tilvistar-
innar" sem Foucault gerði að viðfangsefni og sótti til Grikkja. Ég skil vel
hrylling Foucaults yfir leit að algildu siðferði í þessum skilningi. Rök-
ræða um þessi gildi á ekki að stefna að almennu samkomulagi, því að
það er eðlilegt og sjálfsagt að einstaklingar velji sér ólíkar leiðir til far-
sældar, svo fremi sem þær rýmast innan ramma þeirra leikreglna sem
standa vörð um gildin í flokki 1).
9     Skilningur þeirra Róberts Haraldssonar og Jóns Á. Kalmanssonar á víðfangsefn-
um siðfræðinnar virðist vera bundinn við þessa spurningu. Þannig furðar Róbert
sig á því að ég telji siðfræðina einkum snúast um samskipti mín við annað fólk
og Jón tekur undir boðskap Thoreaus um að maður eigi að huga að eigin reynslu
og finna sína leið. Sjá grein Róberts, „Einræða, umræða og samræða", bls. 184—86
og grein Jóns, „Hlutverk siðfræðinnar", bls. 211-12, báðar í Hvers er siðfræðin
megnug?
10   Sjálfsskilningurinn er í senn sögulegur, þ.e. bundinn mótunarsögu sjálfsins, og
siðferðilegur, þ.e. felur í sér sýn sem er mótuð af hugmyndum um hvernig ég ætti
að vera. Hvort tveggja getur hamlað sjálfræði einstaklingsins eins og tilvistar-
sinnar hömruðu hvað mest á. Þess vegna er spennan á milli þess sem ég er og
þess sem ég vildi vera siðferðilegt drama. Sjá grein mína „Er manneskjan nátt-
úrulaus? Hugleiðing um siðferði og mannlegt eðli", Broddflugur bls. 108, og
Júrgen Habermas, „On the Pragmatic, the Ethical and the Moral Employments
of Practical Reason", Justification and Application (Polity Press 1993) bls. 4-5.
101
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV