Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hugur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hugur

						Hugur                                                                          Vilhjálmur Árnason
IV
Jón Ólafsson vitnar í þau orð mín að siðfræðin eigi „einkum að skýra
skilyrði þess að menn geti mótað eigið gildismat og komið sér saman um
sanngjarnar leikreglur í samskiptum sínum" og segir að þessi lýsing mín
á verkefnum siðfræðinnar felli niður gagnrýnishlutverk hennar. Hyggj-
um aðeins að þessu. Þegar Jón útlistar þá staðhæfingu sína að „siðfræði-
leg gagnrýni á þau gildi sem menn lifa eftir [sé] kannski mikilvægasti
hluti siðfræðilegrar rökræðu" þá hefur hann tvennt til marks um það.
Fyrra atriðið varðar heildstætt og sjálfu sér samkvæmt gildismat:
Siðfræðin hefur í gegnum tíðina gagnrýnt lífsgildi á ýmsum for-
sendum. Stundum vegna þess að menn séu ekki sjálfum sér sam-
kvæmir, stundum vegna þess að þeir telji sig aðhyllast algild
verðmæti en geri sér ekki grein fyrir aðstæðum þegar þeir neyð-
ast til að hafha þessum verðmætum eða taka önnur fram yfir,
stundum vegna þess að verðmæti stangist á án þess að menn átti
sig á því. Svo má lengi telja.11
Jón tekur hér þrjú dæmi um siðfræðilega gagnrýni á lífsgildi og ég fæ
ekki séð að neitt þeirra stangist á við hugmyndir mína um meginverk-
efhi siðfræðinnar. Gagnrýni á menn vegna ósamkvæmni þeirra tengist
yfirleitt gildum í flokki 2) en hún getur haft ólík markmið eftir aðstæð-
um. Stundum er markmið slíkrar gagnrýni í þá veru að styrkja sjálfs-
mynd viðkomandi einstaklings og koma honum til aukins þroska. Það
varðar vissulega skilyrði þess að viðkomandi geti mótað eigið gildismat.
En slík gagnrýni getur líka stuðlað gagngert að því að menn komi sér
saman um sanngjarnar leikreglur í samskiptum sínum með því að beina
sjónum þeirra að því hvernig gildismat þeirra rekist á við alhæfanlegar
leikreglur. Það er raunar algengt siðfræðilegt gagnrýnisatriði að leitast
við að sýna mönnum fram á að lífsgildi sem þeir aðhyllast úr flokkum 2)
og 4) stangist á við grunngildi í flokki 1) sem skapa þeim einmitt for-
sendur til þess að móta eigið gildismat.
Gagnrýni á menn fyrir að aðhyllast algild verðmæti sem standast ekki
próf aðstæðna, skilji ég Jón rétt, getur verið af tveimur gerólíkum ástæð-
um. Annars vegar vegna þess að menn hafa ranga skoðun á því hvaða
gildi séu réttnefhd „algild verðmæti", þ.e. standist próf þeirrar siðfræði-
legu rökræðu sem skilur gildi í flokki 1) frá öðrum gildum. Þetta er sann-
arlega eitt meginhlutverk siðfræðinnar að mínu mati. Hins vegar getur
11   „Lífsgildi og orðræða siðfræðinnar" bls. 94.
102
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV