Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hugur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hugur

						Gagnrýni siðfræðinnar og gildi mannlífsins                                       Hugur
þessi gagnrýni snúist um það að menn átti sig ekki nægilega vel á að-
stæðum og leitist við að þröngva upp á þau gildum sem eru að sönnu al-
hæfanleg en eiga einfaldlega ekki við það sinnið. En þessi gagnrýni varð-
ar í sjálfu sér ekki muninn á leikreglum og lífsgildum heldur snýst hún
um mat á aðstæðum. Og hér er einn meginvandi siðfræðinnar í hnot-
skurn: Að færa rök fyrir því hvenær gera þarf undantekningu frá algildri
leikreglu vegna þess að önnur algild leikregla er mikilvægari í aðstæð-
unum. En undantekningin felur engan veginn í sér að hinni víkjandi
leikreglu sé hafnað; hún felur einungis í sér viðurkenningu á því að hin
sé ríkjandi við þessar aðstæður.12 Þetta er einn vandasamasti hluti þess
verkefnis manna að koma sér saman um sanngjarnar leikreglur í sam-
skiptum sínum.13 Eg fæ ekki séð að þriðja dæmið sem Jón nefnir um lífs-
gildagagnrýni siðfræðinnar bæti neinu við hin tvö.
Síðara atriðið sem Jón hefur til marks um gagnrýnishlutverk siðfræð-
innar er eftirfarandi:
Siðfræðingar eiga að benda á veilur, gloppur og margvíslegt sið-
leysi sem fram kemur í samlífi manna, meðferð valds, ákvörðun-
um hins opinbera. Þeir eiga að gagnrýna stofnanir og þeir eiga að
sjá í gegnum orðagjálfur og uppskafningshátt.14
Þetta er vissulega rétt. En eru þetta ekki allt saman skýr dæmi um skil-
yrði þess að menn geti komið sér saman um sanngjarnar leikreglur í
samskiptum sínum? Samkvæmt þeirri lýsingu sem ég gaf á verkefni sið-
fræðinnar er einmitt mikilvægast að spyrja sem svo: Myndi þessi póli-
tíska ákvörðun, þessi ráðstöfun valds, þessi leikregla eða siðvenja öðlast
samþykki í frjálsri rökræðu þegnanna? Þannig verður hugsjónin um
frjálst samþykki að gagnrýninni viðmiðunarhugmynd sem beinir fræði-
legri greiningu að þeim margvíslegu birtingarformum kúgunar, bæling-
ar og skrumskælingar sem búið hafa um sig í félagslegum veruleika okk-
ar. Það er líka mikilvægt að átta sig á því að einber siðfræðileg gagnrýni
dugir skammt í þessum efnum því að forsendur frjálsrar rökræðu um
gildi liggja bæði í félagslegum og sálfræðilegum aðstæðum. Þess vegna
12   Sbr. hinn þekkta greinarmun W.D. Ross á „prima facie" og „actual duties" í The
Right and the Good (Oxford University Press 1930).
13   Eg hef fært rök fyrir því að Habermas vanræki þennan þátt siðfræðilegrar rök-
ræðu með því að aftengja leikreglurnar (sem hann kallar alhæfanleg norm) um
of frá raunverulegum aðstæðum. „Diskurs im Kontext". Moral im sozialen Kont-
ext, ritstj. Wolfgang Edelstein og Gertrud Nunner-Winkler (Frankfurt: Suhr-
kamp Verlag 2000) bls. 149-172.
14   „Lífsgildi og orðræða siðfræðinnar" bls. 95.
103
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV