DVÖL 119 Við stallinn, þar sem fossinn féll, legst fénaðurinn kyrr. Og börnin tína ber af runn þar byltist iðan fyrr. Það er augljóst, að ferðamaður- inn og skáldið er þar staddur, sem uppgróinn árfarvegur segir sögu sína. Hann man á sína visu tímana tvo. Ég hefi einhvers staðar lesið, að Missisippi-dalurinn, sem miljónir manna búa í, hafi að dómi náttúru- fræðinga verið undir vatni eða sæ í fyrndinni. St. G. St. hefir þetta í huga, ef að líkindum lætur, nema svo sé, að hann sjái með berum augum minjar elfinnar. Hann segir: ---- þó sýna bakkar, aur og urö, hvaö upp hún gróf og hlóð. Þarna er ekki um uppblástur að tefla: Nú þroskast korn í kargahyl, og kot á broti er reist. Lífið sjálft er að verki mann- iifið, sem skáldið ann og trúir á. Þó að þarna sé einungis um kotbæ að ræða, er hann góðra gjalda verður: En bær í óbyggð! Æfi, er gat á einverunni tórt. Sjá kóng, sem á ei höll né hirð, en hefir ríki stórt, sem hefir eignazt áræði og erindi svo brýnt: að leggja á skóg við vonarvöl en veröldinni týnt! Þegar hér er komið kvæðinu, er litlum vafa undir orpiö, að St. G. St. er að túlka sjálfs sín æfikjör. Hann ruddi mörkina þrem sinnum til bústaða og akra, sér og sínum til viðurværis. Hann lagði á skóg við vonarvöi", og lét þá aö baki sér veröldina. En forlög og fullvel sé, mín forspá rætist sú: þú iðjar fyrir eftirbát, en alls á mis fer þú. En kannske ertu fær og frjáls í fálætinu mibt. Og víst er ekki gert fyrir gýg að græða út ættland *sitt. Sú látlausa speki, sem felst í ljóð- línunum, sem ég hefi undirstrikað, varpar fögrum bjarma yfir þetta sí-starfandi mikilmenni og hugs- anaauðga skáld. Útfærsla gróð- ursins lætur auðnina hopa á hæl og leggja á flótta. Bóndinn í kotinu sættir sig við hlutskipti sitt, með þeirri röksemd, að niðjar hans, þ. e. komandi kynslóð, sem hann kallar eftirbát, njóti ávaxta þeirra trjáa, sem landneminn gróðursetti í farvegi þeirrar elfar, sem eitt sinn hét og var. Náttmálin nálgast: Nú hnígur sumarsól við skóg og situr hátt á grein, og dregur rauða liti ljóss á land og skógarrein. Við höfum byggt í birkivík, og bæir eru tjöld, og skammt af degi eftir er. En of langt heim í kvöld til íslands mér ... Þarna kemur þá íslendingurinn upp úr kafinu, sá hinn sami, sem segir í öðru kvæði: