24 kostnaði, sem leiddi af skólanum. En síðan hefur batn- að hagur alpýðunnar í flestum löndum. Nú hefir líka víða verið innleidd frí kennsla fyrir öll börn. Kostnaður er tekinn af ríkissjóði og sveitarsjóði. Framan afkvörtuðu bændur undan að missa börn sín frá vinnunni á voriu en sú umkvörtun er nú víðast horfin. Kennararnir vildu líka fyrst í stað reka ýmsa aukaatvinnu af göml- um vana, við hlið skólans, en pað hefir líka tekizt af með pví peim er nú almennt launað svo, að peir geta lifað sómasamlega. Skólinn hefir náð festu í peim löndum, sem hann hefur staðið lengst, og menn vildu fyrir engan mun verða án hans, pví peir álíta hann hina pýðingarmestu stofnun, er færi hamingju yfir land og ly"ð. A Islandi hefur alpýðufræðslan verið nokkuð á annan veg, en annarstaðar, og eru til pess ýmsar orsak- ir. Fyrst er sú, að þeir, sem námu landið, voru höfð- ingjar og stórmenni, sem áttu til stórra að telja. |>að teljum vjer aðra ástæðu, að klerkastjettin katólska fjar- lægðist eigi eins mikið alpýðuna hjer eins og hún gerði í öðrum iöndum, hún myndaði engan sjerstakan fiokk, er aðskildist frá leikmönnum. Á víkingaferðum sínum höfðu hinir gömlu landnámsmenn numið margt og reynt margt, lífið varð yfir höfuð viðburðaríkt, pað heimtaði mikla pekkingu, aðgætni og hugprýði. Eigi Jótti sá vel að sjer, sem ekkert kunni í lögum, góð íprótt pótti pað, að geta sagt vel sögur og eigi voru peir fáir, sem ortu, pótt ekki væri allir skáld. J>að reið mjög mikið á pví, á söguöldinni, að kunna vel lögin og vita nákvæmlega ailar rjettarfarsreglur, annars óny"ttust málin. Lögin voru pví mjög numin, eigi var pað samt bóknám, heldur voru pau kennd utanbókar, svo að einn nam af öðrum. |>að lenti heldur eigi að
Beinir tenglar