28 miði eingöngu, heldur hafa kröfur hins daglega lífs verið teknar með. Menn voru eigi aldir upp á Islandi á þjóðveldistímanom til að vera blindir þjónar hinnar katólsku kirkju, heldur borgarar í mannlegu fjelagi. Um og eptir 1200 hófust hinir miklu flokkadrættir og deilur meðal höfðingjanna, sem einkenna Sturlunga- ðldina, og sem enduðu með pví að kndið komst undir konung. pó að á pessum tíma væri miklar bókmennt- ir og lærdómnr á landi hjer, var pó" hin mesta siða- spilling og grimmd. Heimilin spilltust, hjónabandið missti helgi sína, eiðurinn var einskis virtur, svo engum matti trúa, og hvers konar andleg vanheilsa pjáði pessa pjóð. Hin forna tryggð og drengskapur og einföldu siðir hurfu smátt og smátt og klerkastjettin tók að fjarlægjast alpýðu og ná í hendur sjer eignum og valdi frá leikmönnum. Ókostir katólsku kirkjunnar komu fram, menn fóru að trúa á helga menn og helga dóma og aðrar hjegiljur, sem viltu skjaisemina frá hinu rjetta. Guðmundur biskup Arason víkkaði mjög djúpið milli klerka og alpýðu, hann bendlaði kirkjuna á íslandi við erkibiskupa og konunga í Noregi, og varð með pví verk- færi konungsins til pess að koma landinu undir útlent vald; hann ól upp ómennsku og hjátrú og var að öllu leyti hinn óparfasti. Eptir hann voru flestir biskup- anna útlendir á báðum biskupsstólum fram undir siða- bðt; peir voru flestir ónýtir og gerðu margir illt eitt, ofsóttu bæði hina lægri klerka og leikmenn og náðu undir sig of fjár; hinna fáu góðu biskupa gætti lítið. Kennslan lagðist niður á biskupsstólunum og sumstaðar í klaustrunum. Hin veraldlega stjórn var afleit, kon- ungarnir hugsuðu ekki um annað en að rýja landið sem mest og margir höfðingjar á landinu lágu í deil- uni hver við annan. Siðaspilling Sturlungaaldarinnar tjelt áfram og stórsóttir og landplágur gengu yfir land-
Beinir tenglar